Atıf Ünaldı Yazılar

Hatırlarsınız, Star TV logosunu değiştirdiğinde uzun uzun yazmıştım, bir logo nasıl olmalı diye. Yazıyı hatırlamayanlar için linki burada http://atifunaldi.com.tr/2012/01/03/eski-bir-webmaster-gozuyle-star-tv-logosu/

Geçenlerde Doğuş Otomotiv CEO’su Ali Bilaloğlu’nun değişen Volkswagen logosu hakkında harika bir müşteri brief’i yaptığını gördüm. Sizinle de paylaşmak istedim.

Volkswagen Grubu markalarının yeni elektrikli modellerini konuşurken, otomobiller ile eş zamanlı grupta çok önemli bir gelişme daha yaşandı. Volkswagen logosunda 2000’den beri kullanılan 3 boyutlu tasarım, tekrar 2 boyuta indi. Eski logo, daha temiz, daha samimi, daha yalın, daha esnek ve köklerine dönüşü simgeleyen yeni logo ile değişti. Yeni logoda her zaman olduğu gibi yine Almanca Volks (Halk) ve Wagen (Araç) kelimelerinin baş harfleri yer alıyor. Yeni logonun, eskisinden en önemli farkı ise dijital ortama daha uygun olması. Türkiye’de yeni logoyu 2020 yılından itibaren kullanmaya başlayacağız.

İşte Volkswagen’in logo serüveni. İşte bizim logo ile gelmek istediğimiz son nokta.

0

Herkes çocukluğundan birşeyler özler. Ben de Kayahan’ı ve Tarık Akan’ı hep çok özlüyorum. Neden onlar bilmiyorum.
———————
Çok geç oldu dönüşün
Baharda beklemiştim
Olsun, olsun yine geldin ya
Çok geç oldu dönüşün baharda beklemiştim
Olsun olsun yine döndün ya
Gülüşün, kaş çatışın, hiç hiç değişmemişsin.

Oysa şimdi ben artık kış ortasında kararsız,
Göçmek, göçmek yada kalmak mı?
Yaşarken dinlediğim cıvıl cıvıl baharı
Yeniden, baştan yakalamak mı?
Sus konuşma, çıtırtılarını dinle eski yaprakların,
İyice bak gözlerime
Bu son saat artık, üç eksik, bir fazla,
Ölüme geldik dayandık.
Gücenme gülmüyorsam, sevinmez miyim dönüşüne,
Çatlak dudaklarım unutmuş da ondan,
Alınma ağlıyorsam, sana asla kırgın değilim,
Geç de olsa sonunda döndün ya.

Geçen hafta sanayide dijitalleşme alanındaki ilk Ar-Ge çalışmalarını gerçekleştirmiş olan teknoloji şirketi Doruk’un uluslararası genişlemeden sorumlu yönetim kurulu üyesi Aylin Tülay Özden ile çok keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. Endüstri 4.0 hakkındaki görüşlerimi çoğu okurum bilir. Ancak Aylin hanım buna da yeni bir bilgi kattı. Bugüne kadar yapılan bütün devrimlerin mühendislik olduğunu söylüyor. Katılmamak elde değil. Bu nedenle endüstri 4.0’ı bir endüstriyel devrim olarak algılamak pek mümkün değil. Ancak tabii ki endüstri 4.0 tarafından alacağımız çok şey var. İşte Aylin hanım sektörde endüstri 4.0 kavramını yaptığı işe harika şekilde oturtmuş bir işkadını.
 1998 yılından bu yana endüstriyel işletmelerin üretim operasyonlarının dijital olarak yönetilmesi için akıllı ve dijital üretim yönetimi sistemleri geliştirip kuruyor. Fabrikaların gerçek durumundan otomatik geri bildirimler alarak yeni kararlar verebilen bu sistemler, işletmeleri endüstri 4.0 evresinde akıllı fabrika ve dijital fabrika olarak da adlandırılan yapıya dönüştürüyor.
Aylin hanımları özel yapan en önemli konu, üretim yapan fabrikaların dijital dönüşümlerini, cihazları değiştirmeden eklentiler yaparak gerçekleştirmesi. Bu maliyetleri düşürürken, dijital dönüşümde sonuç alma sürecini (ROI)  de ciddi anlamda hızlandırıyor.
Aylin hanım iş yapış şekillerini iki ana başlığa indirgemeyi başarmış. Birincisi her fabrika için dijital dönüşüm ikincisi ise operasyona ekstra maliyet getirmeden dijital dönüşüm. Bunu yapmak için üretim yapan makinelerin Türkiye’de yüzde 40 olan ortalama çalışma süresini fabrika içinden doğru veri alıp, yapay zeka ile predictive analizler yaparak dünya önerilen standartları olan yüzde 85’e çıkarmaya çalışıyorlar. Tabii maliyetler az olunca, yatırımın geri dönüşü de çok hızlı oluyor. Aylin hanımlar bu konuda çok iddialı; yatırım dönüş süresinin iki ay olduğunu, ilk yıl sonunda cirolardaki artışın eksponansiyel olarak artacağını söylüyor. Bu bir iddiadan çok, çalıştıkları şirketlerden aldıkları geri bildirimlerden oluşturdukları hesaplar.
Tabii bunları durunca ilk aklıma gelen, yurt dışına açılmayı düşünüp düşünmedikleri oldu. Doruk, ilk şirketini Amerika’da kurmuş. Markasını Amerika’da yaygınlaştırmak ve ProManage uygulamasını sanayicilere ulaştırmak hedefiyle ABD’de şirket kuran Doruk, aynı zamanda Boeing, Tesla, Microsoft gibi pek çok farklı sektörden dev firmanın yer aldığı Chicago’daki DMDII Teknopark bünyesinde yer alarak bu firmalarla özellikle üretim yönetim sistemleri alanında ortak projeler gerçekleştirmeyi amaçlıyor. Bu amaçla Tesla ile şimdiden bilgi paylaşımı yapmaya başlamışlar. Hepimizin de takip ettiği gibi Tesla özellikle üretim sürecinde optimizasyon konusunda problemler yaşayan ve bu süreçleri devamlı iyileştirmeye çalışan bir şirket.
2018 yılında yüzde 50’lik büyüme gerçekleştiren Doruk, cirosunun yüzde 55’ini ar-ge  çalışmalarına ayırmış bir yazılım şirketi. Aylin hanım bu yılı yüzde 250 büyüme ile kapatmayı planlıyor. Gördüğüm kadarı ile şirketin bu yıl için en büyük beklentisi de bu değil. Bugüne kadar Almanya, Fransa, Çin, Kanada ve ABD’de üretim teknolojileri alanındaki pek çok fuara katılarak rotasını iç piyasanın yanı sıra aynı zamanda yurtdışına çeviren Doruk, 2019 yılında yeni gelecek hedefini “dünya markası olmak” olarak belirlemiş. 2020 sonuna kadar Almanya ve Japonya’da ofis açmayı planlayan Doruk, orta ve uzun vadede tüm Avrupa ülkelerine ulaşmayı ve Asya pazarına giriş yapmayı hedefliyor. Sanayide dijital dönüşümün öncelikli olduğu merkez ülkeleri hedef alarak global genişlemesini ilerletmek isteyen şirket, sahip olduğu rekabetçi teknolojileriyle şu an bu ülkelerde önemli fırsatlar oluşturmuş durumda.
Aylin hanımlar ve Doruk Türkiye’de büyümeye çalışan şirketler için iyi bir rol model. Faaliyet alanını dünyada gelişen sektörlerden birinden seçen şirket, bu alanda içinde bulunduğu ülkenin dinamiklerini anlayan ürünler üretmiş. Bu süreçte dünyayı takipten vazgeçmemiş. Kazandığının büyük kısmını ar-ge’ye, geri kalanını ise uluslararası büyümeye yatırmış.
Ben yazılım sektörünün Türkiye’nin güçlü alanlarından biri olduğunu düşünüyorum. Bu alanda Doruk gibi pek çok teknoloji şirketinin Türkiye’nin isminin duyulmasında etkili olacağı izlenimindeyim.

Bankacılık sektöründe bir tüketici adına işlerin nasıl gittiğini bir süredir merak ediyordum. Bu nedenle bir inceleme yapmaya karar verdim. Önce twitter üzerinden bir mesaj atıp kurumsal iletişimlerinin benimle bağlantıya geçmesini istedim. Burada özellikle sosyal medya ekibine gelen değişik (şikayet veya öneri olmayan) bir isteğe nasıl ve ne hızda tepki verdiklerini ve çoğunlukla outsource edilen çağrı merkezi hizmetinin banka içinde bir aksiyonu gerçekleştirip gerçekleştiremediğini ve gerçekleştiriyorsa bunu ne kadar zamanda ve ne şekilde yaptığını görmekti. İkinci aşama ise bir demo isteğiydi. Mobil ve web sitelerinin demosunu görmek. Bir de kurumsal iletişimden analog hizmetlerinin kaçını dijitale dönüştürmek olduğunu sormaktı.

İlk etap twitter sorusuna cevap vermek (Çağrı merkezi)

Bu konuda ilk geri dönüşü Halkbank yaptı. İlgili ekiplere bilgi döndüklerini iletti. Arkasından Garanti Bankası, Yapı kredi ve Fibabank geri dönüş yaptı. Yapı Kredi Bankası çok hızlı bir şekilde kurumsal iletişiminin ne zaman araması gerektiği konusunda twitter üzerinden bir randevu aldı. Arkasından gerçekten o satte kurumsal iletişiminin aramasını sağladı. Çağrı merkezi etabında bana dönüş yapmadan kurumsal iletişimi ile bağlantıya geçen bankalar da oldu. İşbankası direkt kurumsal iletişim departmanı ile  bağlantıya geçti. Bunu çok değerli bulduğumu söylemeliyim. Ancak bazı kurumlar bu işi içerdeki ekip yerine iletişim danışmanlarına bırakmışlar ki; bu da çok profesyonelce. Denizbank, Fibabank ve Vakıfbank PR ajansları üzerinden bağlantıya geçti.
Bu etapta sosyal medya geri dönüş hızı, refleksleri açısından ciddi şekilde fark atan Yapı Kredi Bankası oldu. YKB iletişi bu noktada bırakmayıp web ve mobil gösterim hatta yıllar önce deaktive olan hesabın yerine bir hesap açılmasına kadar her konuda çok hızlı ve aktif geri dönüş yaptılar.
Bu etabın kesin ve en başarılı bankası Yapı Kredi Bankası. Bence en başarısızı ise en kısa zamanda twitter üzerinden bana ulaşıp kurumsalın hala cevap vermediği Halkbankası. Tabii hiç mesajı görmeyen yada tamamen tepkisiz kalan Ziraat Bankası, Enpara ve INGBank’ı göz önüne almazsak. Türkiye Finans, ise o kadar standart bir mesaj yollamıştı ki geri dönmek bile gereksizdi.

İkinci etap demo hesap, web ve mobil

Bu etapta bankalardan web ve mobil hesaplarını görmek için bir demo hesabı istedim. Bütün bankalar BDDK nedeniyle bunu yapamayacaklarını söylediler. Ben BDDK’nın fake hesap açmaya izin vermeyeceğini ancak mobil ve web sitelerine girme konusunda itiraz etmeyeceğini sanıyorum. Zira bir bankanın müşterisi olurken mobil ve web sitesinin ve o sitelerdeki hizmetlerin birçok kişi için önemli olduğunu düşünüyorum. Dünyanın birçok ülkesinde de bu konuda bir demo alanı mevcuttur.
Bu etapta bütün web ve mobil uygulamalarının ekran görüntülerini yollayan TEB’in kurumsal iletişimi tebrik etmek istiyorum. Ne yazık ki bu etapta üç banka yarışabildi. Garanti BBVA, İş Bankası ve yıllar önceki hesabımı bulup aktive eden Yapı Kredi Bankası. Mobil uygulama ve web tarafında benim bu etaptaki birincim İş Bankası. Mobil uygulamasının girişi kolay ve tasarımı hem sade hem de interaktif. Yapı Kredi Bankası ve Garanti  Bankası dashboard ile sistemi düzenlemeye çalıştığı için bence durumu çok karışık bir hale sokmuş. Biyometrikleri doğru dürüst çalışmıyor. Hesaba ve işlemlere ulaşması da çok zor. Bu nedenle benim ikincim ekranlarından anladığım kadarı ile TEB. Üçüncü ve dördüncü ise Yapı Kredi Bankası ve Garanti BBVA.
Bu arada bu etaba katılmak istemediklerini söyleyen iki banka oldu. Bunlar Fiba Bank ve QNB Finans Bank.Fiba Bank bir yapılanma sürecinde olduğunu mobil uygulamasının yakında lanse edileceğini, bu süreçten sonra konuşmak istediğini, bu yüzden de özür dileyerek katılamayacağını iletti.

Son etap dijital dönüşüm.

Bu etapta sorum “analogda ne kadar hizmetiniz var ve bunların yüze kaçını dijitalden verebiliyorsunuz?” oldu. Bankaların bir kısmı bu soruya yorumla cevaplar verdi. Bir kısmı müşterilerinin yüzde kaçı dijital kullanıyor, bazıları ise kaçı dijitalden bankaya ulaşıyor şeklinde yorumlamış. Samimi veya değil ama bu cevapları geçersiz sayıyorum. Sanıyorum dijitalleşme oranları ile ilgili hepsinin ciddi endişeleri var.
Bu konuda en hızlı cevabı Yapı Kredi Bankası ve Denizbank’tan aldım. Denizbank yüzde 85 gibi bir oran verirken, Yapı Kredi Bankası ise nakit işlemleri dışında yüzde 96.1 gibi son derece yüksek bir oran söyledi. Denizbank’ın rakamının tüm hizmetler için olduğunu varsayarsak iki bankanın da bu konuda çok iyi durumda olduğunu söyleyebilirim. İşbankası ise gönderdiği dökümanda sadece dijitalleşme sürecini değil bakış açısını da ortaya koymuş. Çevik ve API bankacılığı yaklaşımını çok sevdiğimi söylemek isterim.

Sonuç olarak

Benim yaptığım çalışmanın sonunda hem hızlı refleksleri ve geri dönüşleri ile hem de profesyonel medya iletişim yönetimi ile Yapı Kredi Bankası, İşbankası başarılı oldu. Denizbank’ın ve TEB’in de izlenmeye değer yapıları olduğunu görüyorum.

Not : Yazı yayına yetiştirilirken Garanti Bankası’ndan cevap gelmemişti. Sonrada gelen cevapları ve İşbankasının ek mailini aynen yayınlıyorum.

Garanti Bankası Cevabı

Garanti BBVA’nın 7.2 milyonu mobil olmak üzere toplam 7.8 milyon dijital bankacılık müşterisi var ve nakit olmayan finansal işlemlerin %95’inden fazlası dijital ve ATM kanallarından yapılırken, bunun içerisinde %71 pay ile mobil üst sırada yer alıyor. Ürünlerimizin %99unu ise dijital kanallarımızdan sunuyoruz.

İşbankasından gelen cevap

Şubelerde sunulan hizmetlerin tamamı dijital hizmetler  ile karşılaştırılabilir degildir. Ornegin yatirim danismanligi hizmetleri gibi. Önemli olan müşterilerimize, fiziken şubeye gitmeye gerek kalmadan yapabilecekleri tüm işlemleri dijital kanallardan sunabilmek ya da şubede başlattıkları işlemleri dijitalden  tamamlama konforunu sunabilmektir.

Bu bakis acisi ile dijital kanallarda artan işlem çeşitliliğine bağlı olarak değişen musteri davranışlarına dair size aşağıdaki bilgileri verebilirim.

Bankamızda dijital kanallarımızdan 450’ye yakın farklı hizmet verilmektedir. Toplam islemler icerisinde subelerde yapilan islemlerin payi yillar itibariyle azalis trendi gostermektedir. 2019 yılı Haziran ayı itibariyle Bankamızda yapılan tüm işlemlerin sadece %9,3’ü Şubelerimizde; % 90.7 si sube disi kanallarimizda,  %71’i mobil ve internet şube kanallarımızda gerçekleşmiştir.

Özel olarak ifade etmek gerekirse, bireysel bankacılık alanında para çekme ve yatırma dışındaki tüm işlemler dijital kanallardan yapılmakta olup; IsCep in QR  code ile Bankamatiklerden para çekme özelliğini dikkate aldığımızda neredeyse tamamının dijital kanallarda yapıldığını söyleyebiliriz.

Son dönemde Marriott Otelin 500 milyon kullanıcısının bilgilerini çaldırması, özellikle yönetici ve işadamları için otellerde kalma konusunda ne kadar dikkat gerektiğini ortaya koydu. Mariott’un bu başına gelen ilk defa da olmamıştı. Daha önce de çeşitli otel binalarına yakın yerleden ev tutan hackerlar, konukların kullandığı wifi’ı dinleyerek birçok kişinin kredi kartı bilgilerine ulaşmışlardı. Görünen o ki; otellerdeki tek kirli şey televizyon kumandaları değil aynı zamanda kirli bir dijital üne de sahipler.
Bu nedenle bu hafta yıllardır birçok otele giden birisi olarak sizinle hijyen konusunda (kısa bir analog arkasından dijital) yapabilceklerinizi paylaşmak istedim.
Öncelikle analog
Tecrübelerim gösteriyor ki; bir otel size hiçbir zaman elindeki en iyi odayı vermez. Bu nedenle odanızı mutlaka önceden onaylatın. Otele girdiğinizde ise double check yapın zira genelde onaylattığınız görevli notu iletmemiştir. Bu nedenle istediğiniz hiçbir şeye ilk söylemede sahip olamazsınız.
Oda değişimi işlemini yaparken, mutlaka nazik olun yoksa daha sonra alacağınız oda servisinin kalitesi daha doğrusu hijyeni ciddi anlamda düşecektir. Unutmayın, yüzde yüz müşteri memnuniyeti çalışanların değil yöneticilerin beklentisidir.
Her ne kadar odanızın temizlendiği, tuvaletinizin hijyen edildiği söylense de şu ana kadar kumandayı temizlediğini söyleyen sadece bir otele rast geldim. Onda da bana pek inandırıcı gelmedi. Kumanda odanızdaki en kirli şeylerin başında gelir. Çıplak elle tutmamaya özen göstermenizi salık veririm.
Ben genelde kumanda için çantamda poşet bulundururum. Yoksa paniklemeyin otelin terlik poşetleri kumandadan sizi korumak için birebirdir.
Bir de malum kettle ile ilgili söylentiler var tabii. Onun bir şehir efsanesi olacağına, hiçbir müşterinin böyle bir vicdansızlığı yapmayacağına, bunu uyduranların şeytanlık yaptıklarına inanmak istiyorum. Ama ne olursa olsun, ben odadaki kettle’ı da kullanmamaktan yanayım. Tabii aynı durum odaya söylenen üstü açık her türkü içecek ve buz için de geçerli.
Şimdi gelelim dijitale
Bulunduğunuz otelin wifi adresini hemen girişte soranlardansanız, eğer çok genel kullanımlı bir bilgisayarınız veya bir VPN’iniz yoksa hiç boşuna sormayın. Çocuğunuza video seyrettirmek için istemiyorsanız, wifi’a bağlanmayın. Bu wifi’ların çoğu hiç güvenli değil. Size kısaca olabilecek tersliklerden bahsedeyim. Sizin bağlandığınız router cihazından geçen bütün trafiği dinleyen bir konuk olabilir. Konuk bunu yapmıyorsa bile otel içinde özellikle IT’de çalışan biri bunu rahatlıkla yapabilecektir. Bunu tarayıcınızı gizli modda çalıştırarak çözemezsiniz. Bu arada birileri size https ve/veya başka bir protokolün güvenli olduğunu söylüyorsa bilin ki bu protokoller belli durumlarda güvensiz protokollere geçiş yapabilirler. Bu aşamada ulaştırılacak gizli veriler yine birçok kişi tarafından görülebilir. Bunu engellemenin yolu bir VPN çalıştırmaktır. Kullanacağınız VPN ticari ise unutmayın şifrelerininiz onların yöneticileri tarafından da görülebiliyor.
Bu yüzden size açık kaynak kodlu TOR tarzı bir tarayıcı önerebilirim. Yada benim gibi her cihazınıza ayrı bir internet veya tek bir hotspot üzerinden internet kullanımı doğru olacaktır.
İnternet güvenliğiniz zayıfken şifreleriniz internet hattı üzerinden yol alıyor olabilir. Üstelik çoğu şifreniz birbirinin aynısı olma ihtimali çok yüksektir. Bu tip durumlarda şifreniz bir kere elde edilince yıllarca birçok hesabınıza birçok insan girer ve haberiniz olmaz. Burada benim önerim bir şifre yöneticisi kullanmanız yada her seferinde şifre unutmuş gibi yeni şifre talep etmeniz. Giriş işleminizi yavaşlatacak olsa da bu zekice bir şifre koruma sistemidir. Sizin bilmediğiniz bir şifreyi başkasının bilme ihtimali de yoktur. Tabii sizin emaillerinize ulaşma imkanı yoksa.! 🙂
Personal hotspot kullanıyorsanız, mutlaka zor bir şifre koyun ve arada sırada bağlı olanların listesine mutlaka bakın. Bu arada bunu Blutooth için de arada sırada yapın. Zira otellerde bu sayede de çok fazla bilgi kaçağına denk geliyorum.
İşin başı doğru sistem kurmakta
Öncelikle benim verilerimi kim ne yapsın demeyin. Bu nedenle hayatı mahvolan bir sürü insan bulunuyor. Özellikle iş adamı iseniz, çeşitli olmayan tek bir güvenilir sisteme yatırım yapın. Ben bu konuda Apple ürünlerini daha güvenli buluyorum. Tabii bu açıkları olmadığı anlamına gelmiyor. Bu açıkları kapatmak için de farklı uygulamalar kullanmak gerekiyor. Ben VPN olarak ExpressVPN kullanıyorum ama bu tek başına tabii ki yetmiyor, apple sistemlerde kimin hangi bilgimi aldığını öğrenmek ve bunu bloklamak için de Guardian isimli bir program kullanıyorum. Bir de tabii ki yerimi algılayan web sitelerine karşı AdBlock kullanıyorum.
Bütün oteller mi kötüdür?
Tabii ki bütün oteller kötü değildir. Yine kişisel deneyimlerimden yola çıkacak olursak, Türkiye’de Regnum, the Marmara Bodrum bu konularda iyi tecrübe yaşadığım oteller. Dubai’de Jumeirah, Marseille’da Intercontinental otelleri ise yurt dışındaki en iyi deneyimlerim.
Ancak neredeyse hiçbir otelin birincil önceliği dijital güvenlik değil. Ama amacı konuğunu evinde hissettirmek olan ve analogda bu konuda hiçir güvenlik açığı vermemeye çalışan otellerin, dijitalde bu konuda ciddi anlamda açıklar vermesi size de garip gelmiyor mu?

1. “Güzele bakmak sevaptır” değil, “Güzel bakmak sevaptır” biçimindedir. 2. “Azimle sıçan duvarı deler” değil, “Azimli sıçan duvarı deler” bçimindedir.
3. “Göz var nizam var” değil, “Göz var izan var.” biçimindedir. (izan: anlayış, anlama yeteneği. nizam: düzen, kural) 4. “Eşek hoşaftan ne anlar” değil, “Eşek hoş laftan ne anlar” biçimindedir.
5. “Aptala malum olurmuş” değil, “Abdala malum olurmuş” biçimindedir. (aptal: alık. abdal: derviş)
6. “Kısa kes aydın havası olsun” değil, “Kısa kes aydın abası olsun” biçimindedir. (aba bir giysidir ve Aydın efesinin abası kısa ve dizleri açıktır.)
7. “Su uyur düşman uyumaz” değil, “Sü uyur düşman uyumaz” biçmindedir. (sü: asker) 8. “Saatler olsun” değil, “Sıhhatler olsun” biçimindedir. (sıhhat: sağlık) 9. “Su küçüğün söz büyüğün” değil, “Sus küçüğün söz büyüğün” biçimindedir. 10. “Elinin körü” değil, “ölünün kûru” biçimindedir. (kûr: mezar, gömüt) 11. “Sıfırı tüketmek” dğeil, “zafiri tuketmek” biçimindedir. (zafir: soluk) 12. “Eni konu” değil, “önü sonu” biçimindedir.
13. Harıl harıl çalışmak : Har farsça eşek manasına gelir dolayısyla deyimin manası eşekler gibi çalışmaktır. Şeyh Galib’in Harname adlı eserini hatırlayın.
14. Hınzır Seni : Hınzır hoş bir şey gibi algılansa da arapça’da domuz manasına gelmekte olup daha ziyade hakaret olarak algılanmalıdır.
15. Bakar gibi bakmak : Bakar öküz anlamına gelir, öküzün trene baktığı gibi manasına gelme eğilimindedir. Sultanahmet’te okurkan Rafet Hoca vardı Matematikçi o kullanırdı bunu. Bakar gibi bakma hadi cevapla.
16. Bazen, Baz’an, Bazan : Ba’z: (arapça) birtakım, bir parça, biraz, birkaçı (M. Nihat Özön, Osmanlıca-Türkçe Sözlük), aynı sözlükte ba’zan: (arapça) kimi vakit,kimileyin, her zaman değil, arasıra. Yani sözcüğün bu şekilde yazılışı Arapça’da doğru. Ama Türkçe’de kullanımı hem Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük’e hem de imla klavuzuna göre “bazen” dir. Yani Türkçe metinlerde bu şekilde kullanılır.
17. Zürefanın düşkünü beyaz giyer kış günü : Zürefa’nın zarif kelimesinin çoğuludur hayvanlar alemindeki uzun boyunlu Zürafa ile alakası yoktur zira bu hayvanin beyaz giyme lüksü olamaz.
18. Bir hoş oldum : Aslı bi huş oldumdur. Huş’un manası ise baygın, fenalaşmış, kendinden geçmiş demektir.
19. Moruk : Ermeniceden dilimize geçen sözcüğün manası baba, sakallı, yaşlı, kocamış erkek manasına gelir.
20. Gökmen : TDK Türk Dİl Kurumu yetkililrinin ağzından açıklanmıştır : 2015’te ilk Türk uzay adamını uzaya göndereceğimiz basında yer aldı. Başka dillerde “astronot”, “kozmonot”, “taygonot” gibi sözler kullanılıyor. Türk uzay adamı için bunları kullanmaya gerek yok. “Gökmen”in iyi bir karşılık olacağını düşünüyoruz. Hava Kuvvetleri Komutanlığımıza bu önerimizi yazdık. “Gökmen”deki “-men” eki çok eskilerden beri dilimizde kullanılır. En eskileri “Karaman”, “azman” ve “kocaman”… Yakın dönemde de “öğretmen”, “uzman”, “sayman”, “teğmen” gibi yeni sözler türetildi.
21. Üstad : Bir bilim ve sanatta o sanatı en iyi bilen kişidir ve aslı Üstat’tır Üstad yazımı tek olarak kullanılıyorsa yanlıştır. Fakat dilbilgisi kurallarına göre bu işin üstadı bu beydir kullanımı da doğrudur.
22. Fakir Fukara Cahil Cühela Alim Ulema : Şiir gibi ama birincisi tekil ikincisi çoğullarıdır. Fakirler= Fukara, Cahiller= Cühela, Alimler= Ulema. Konuyla ilgili olarak Şart tekil Şeriat çoğuldur, tıpkı Ukala akıllı’nın çoğulu olup akıllılar manasına gelip Snop, kendini beğenmiş manası bulunmamaktadır. Hepsi arapça kökenli kelimelerdir. Koşulları isteriz yerine arapça konuşma sevdasıyla Şeriat isteriz denirse pot kırılmaz, çam devrilir.
23. Köftehor : Köftehorun birkaç anlamı olabilir; -hor farsçada yemek içmek tüketmek anlamına geliyor. Böyle olunca köfteyiyen, köftetüketen, başka bir değişle köfteseven, belki de ağzının tadını bilen olabilir Köfte de farsçada çiğnenmiş, ezilmiş, dövülmüş anlamına geliyor. O zaman birleştirince ezilmişi, çiğnenmişi yiyen olur ki, burada belki de hazıra konan, çiğnemek için bile zahmet etmeyen, hazırcı, tembel, raconu kendi çıkarları için kullanan, sonradan görme uyanık anlamına gelebilir. 24. Çirkef : Çirkab = Çirk (pis) Ab (su) = Pis Su
Hoşaf : Hoşab = Hoş (güzel) Ab (su) = Hoş Su
25. Zerdali sözcüğü aslen Farsça bir sözcüktür, orijinali zerd-i alu (sarı erik) dir.
26. Şeftali de aslen Farsça bir sözcüktür.Orijinali şeft-i alu biçimindedir.Anlamı ise etli erik demektir.
27. Lale, Tulip, Dilbent : Fransızcada tulipe İngilizcede tulip İtalyancada tulipa Portekizcede tulipa Almancada Tulpe sözcükleri lale anlamına gelmektedir.Bu sözcüğün de şöyle bir hikayesi vardır:Hollandalı A.G. Busneck , 16. yy ortalarında Edirnede gördüğü laleye (anlamından dolayı olsa gerek) tülbent (eşarp) demiştir ve tüm Avrupada adı bu şekilde yayılmıştır.Kullanmakta olduğumuz bu sözcük de aslen Farsça bir kelimedir.Orijinali dil-bent dir. Asıl anlamı ise gönül bağlayandır.
28. Serbest : Farsça bir sözcüktür. Ser (baş) dest (bağlı) nin birleşmesinden gelir ve Başıbağlı manasına gelmekte olup tam zıddı anlamda kullanmaktayız.
29. Denizli : Denizlinin çevresinde hiç deniz yokken bu şehre neden bu isim verilmiştir hiç merak ettiniz mi? Aslen 14. 15. yüzyıllarda bu şehre Tonuzlu(domuzlu) deniyordu.Daha sonraları halkın bu ismi pek estetik bulmamasından olacak şehrin ismi Denizli biçimine çevrilmiştir
30. Metelik : Sondaki -lik eki, türkçe sözcük çağrışımı yapıyor; “yemeklik yağ”daki gibi… Aslı ise batı dillerinden geliyor: İngilizce’de, metallic; yani metal para… Biz kullanırken baştaki bölümü de bir türk ismiyle (mete) değiştirip kullanagelmişiz.
31. Bendeniz : Bu sözcüğün ne “ben” adılıyla, ne de “deniz”le bir ilgisi vardır; ancak sondaki “-niz” eki Türkçe’dir. “Bende”, Farsça’da, “kul, tutsak” demektir. Yani kişi kendini sunarken – eski dönemlerin aşırı nezaketiyle -, “Ben kulunuz X kişi,” diye sunar ya; bu da öyle konuşmalarla geçmişten günümüze gelmiş.
32. Lahmacun : Bu sözcüğün “macun”la ilgisi dolaylıdır. Arapça’da “acin” yoğrulmuş (macun o kökten gelir), “lahm” ise “et” demektir. Lahm-i acin: yoğrulmuş et..
33. Anahtar : Bu sözcüğün kökü, yunanca “anihto” (açmak) eylemidir. “Anihtiri” ise “açmaya yarayan” anlamındadır; yani “anahtar”… Yunanca kökenli sözcükler aslında dilimize Anadolu’da konuşulan (“konuşulmuş olan,” demek daha doğru olur sanırım) Rumca’dan geçmiştir. Gerçekte iki dil biririne çok benzese de, Rumca’daki birçok sözcük Yunanlar’ca bilinmez. Bu yüzden bu sayfalardaki birçok grekçe sözcüğe “Yunanca kökenli” demek yerine “Rumca kökenli” demek daha uygun olur. Bu durumda ise “Anadolu Rumları’nın dili” anlaşılmalıdır.
34. Kilit : Yine Rumca’daki “kleo” (kapatmak) eyleminden türeyen “kleidi” (“klidi” diye okunur; “kapamaya, kilitlemeye yarayan” anlamında…) sözcüğünden gelmektedir.
35. Gebermek : Türkçe’de eski anlamı “şişmek” idi. Şimdi ise ölmenin kaba bir tabiri oldu. Ölüp beklemiş hayvanların şişmesinden geliyor olsa gerek. (Gebe ve göbek sözcükleri de aynı kökten geliyor)
36. Sıpa : Abazaca’da “spau” “çocuk, yavru” demektir. Bizde ise eşek yavrusu… Arapça’da da benzer biçimde “sabi, sibyan” “çocuk” anlamındadır.
37. Kokana : Yunanca “kokkona”dan geliyor ve gerçek anlamı “Hristiyan kadın”dır. Bizde ise giyimi ve süslenmesi aşırıya kaçan (yorumu yapanların düşüncesi böyle) yaşlı kadınlar nedense bu biçimde anılıyor.
38. Dillere peleseng olmak : Peleseng tesbih tanelerinin de yapıldığı kokulu bir reçinesi de olan kıymetli bir ağaç. Reçinesi yapışkan olduğundan ağızlarda sık tekrarlanan söze dillere peleseng olmuş denir. Aslında yanlış kullanılır bu söz. Çünkü doğrusu ” Dillere persenk olmak ” tır deyişin aslı. Persenk ise terazide dengeyi sağlamak için hafif kalan kefeye konan taş ve benzeri şeyler anlamındaki farsça kelimedir. Dillere persenk olan kelime de bir şeylerin eksikliğini kapatan ağzımıza yerleşmiş sözlerdir. ( Şey gibi )
39. Nüans Farkı : Yanlış kullanılan kelimelerden biriyle karşı karşıyayız. Osmanlı nın son dönemlerinden 1950 li yıllara kadar Fransızca dili pek bir popülerdi bu yüzden Türkçemize yerleştirilmeye çalışılırken Şark arabeskliğiyle bu ucube laf ortaya çıkmıştır. Nüans fransızca’da fark demektir anlamazlarsa diye pekiştirmek için birde bizim farkı ekleyince ortaya bu çıkmıştır. Şark Farkı, Nüans Farkı.
40. Afyonu Patlamak : Eski zamanlarda afyon kullananlar Ramazan ayında sahura kalktıklarında afyonu çiğnemek yerine ince bağırsaklara sarıp yutarlarmış.Bu yutulan afyonun mide’de patlaması ancak öğle vakitlerinde olurmuş.Afyon patlayana kadar da bu kişi çok gergin ve sinirli olurmuş. Bu yüzden eski zamanlarda ‘Bey çok sinirli, daha afyonu patlamadı’ gibi ifadeler kullanılırmış.
41. Ne Şam’ın Şekeri Ne arab’ın yüzü : ”Ne Şamın şekeri Ne arabın yüzü”, deyimi aslında ”Ne Şamın şekeri ne arabın zekeri” nin modifiye edilmiş şeklidir. Açıklamasını “Aman ne o olsun ne de o” şeklinde Benden uzak Allah’a yakin olsun” a benzer bir deyim.

“Ethics over convenience and truth over popularity these are the choices that measure the quality of your life. It is never wrong to do the right thing.” …. definitely words to live by.
Rabii John Hagee’s sermon titled God Said: Who are you?

Bu hafta Bloomberg Businessweek Türkiye’deki köşemde yakın zamanda 1 trilyon değerlenme alan şirketlerin genişleme planlarında neleri geleneksel yaklaşımla yapmadıklarını yazdım. Buyrunuz.

 


Yakın zamanda dört teknoloji şirketi 1 trilyonluk değerlendirmeyi geçti. Apple, Amazon, Microsoft ve Google. Paranın başarının mutlak ölçümü olduğu bu dönemlerde bu şirketlerin “başarı”sından yola çıkarak, çıkarımlar yapmak kolay da, evrensel kurallara uymayan bu şirketlerin yöneticileri neleri yanlış yapıyor söyleyeme cesareti gösterenlerin sayısı bir elin parmaklarını geçmeyecektir.
İşte şu anda o bir elin parmaklarını geçmeyecek kişilerden birinin yazdığı bir iki yazıdan birini okuyorsunuz. Hayatınızı ezber bilgiler yönetiyorsa bu yazı yerine linkedin’deki hayvan videolarından liderlik dersleri çıkaran bir “yaşam koçu”nu okumanızı tavsiye ederim. Şimdi sırası ile son dönemde aldıkları radikal kararlara bakarak değerlendirme yapalım.

Google’un patronu tek projede 700 milyon kaybetti

2010 yılında World Travel Channel için çalışmalara başlamıştık. Ben de projenin CIO/CTO görevindeki yöneticisi olarak, dünyanın en büyük gezi siteleri ile birlikte neler yapabileceğimizi konuşmak üzere bağlantıya geçtim. Fakat kiminle konuştuysam bana en az 6 ay sonraya tarih veriyordu. Sonunda bunun sebebinin Google’ın gezi işine gireceğinin sebep olduğunu ve alacağı site için bütün sektörü alarma geçirdiğini bir görüşmede bir yönetici ağzından kaçırıdı. Temmuz 2010’da Google ITA yazılımı bu amaçla 700 milyon dolara satın aldı. Projenin ismini de Google Trips olarak tanımladı. Tam 9 yıl sonra, Ağustos ayında projeyi kapatma kararı aldı. Teknoloji şirketlerinin projelerini durdurma kararı almaları ilk defa olmuyordu. Özellikle Google bu konuda bir endüstri lideri. Öyle ki sırf Google’ın bitirdiği projeler için özel siteler kuruldu. gcemetery.com, https://killedbygoogle.com bunlardan sadece ikisi. Killedbygoogle’daki sayıya göre bu zamana kadar Google 15 uygulama, 144 servis ve 14 donanımı yok etmeyi başarmış.
Yani sırf Google’ın öldürdükleriyle dünya çapında bir holding kurulur. Üstelik bu kadar başarısız proje yapan hiçbir yönetici ayakta kalamaz. Verimlilik ve devamlılık sıfırın altında.

Devamsızlık konusunda Microsoft Google’ı çırak çıkarır

Teknoloji dünyasında bir girişim ürününün ismine “BETA” ibaresini koymuşsa, o ürünü kullananlar olarak başınıza her an birşey geleceğinden emin olabilirsiniz. Microsoft ürün devamsızlığı yapmada ve bunu üyelerine bile bildirmemede gerçek bir yıldızdır. Yıllar önce servislerin yeni başladığı 90’lı yılların başında, Microsoft’un yeni açılan ve yanılmıyorsam ismi photos olan servisini görünce gözlerim parlamıştı. Bütün resimlerimi oraya yüklemiştim. İlk bulut teknolojileri ile tanıştığımız o yıllarda Microsoft’a güven de daha yüksekti. Bir süre her yerden resimlerime ulaşmanın o zaman için büyük lüksünü yaşadım. Ancak ne yazık ki ir süre sonra Microsoft siteyi bir anda kapattı. Üstelik haber bile vermemişlerdi. Bütün resimlerim yok oldu. Bu Bulut teknolojisine güvenmemem konusunda ilk karşılaştığım durumdu. Ancak yıllar geçtikçe bu tip durumların sayısı arttı. 2010’dan sonra bulut servisler daha stabil bir hal aldı. Ancak Microsoft bu süreçten sonra da çeşitli ürünlerini kapattı. Bunların içinde beni en çok üzen ise nadir Microsoft içinde doğan projelerden biri olan Windows CE. Proje sonra Windows Mobile oldu. Harika bir arayüze ulaşıp, ekran ve monitörle bilgisayar gibi kullanılabileceği continuum özelliği ile birlikte bir anda yok oldu.

Herkesi memnun etmeye çalışan kimseyi memnun edemez

Tim Cook yönetim şekli olarak Steve Jobs’ın tam tersi bir yöntem kullanıyor. Herkesi memnun etmeyi deniyor. Bu benim hiç tasvip etmediğim çok zor yöntemlerden biri olmasına rağmen Tim Cook bunu uzun zamandır başarıyor. Kabul etmek lazım bu hem sadece zor bir yöntem değil hem de çok kıvrak bir zeka gerektiriyor. Bu nedenle yönetim kurulunun kendisini feshetmediği her gün, ona duyduğum saygı artıyor.
Ancak bir stratejist olarak bu işin sonsuza kadar gitmeyeceğini bir yerde ciddi anlamda başarısızlıkla sonlanacağını düşünüyorum. 1 trilyon değerlendirmeyi geçen ilk şirket olmakla yönetim kurulunu etkileyen Tim Cook, kampüs projesi ile de başarısını taçlandırdı. Müşterilerine istedikleri telefonu verme noktasında da Samsung takipçisi sıfatını almaktan rahatsız olmadı. Ancak tabii bu asıl çekirdek kitlesini ciddi anlamda rahatsız etti. Ancak artık ciddi anlamda para kazanması lazım O nedenle de Apple Card’ı çıkardı.
Bu proje Apple’ı teknoloji şirketinden finans sektörüne doğru sürüklüyor. Bu nedenle de çok tehlikeli bir proje olduğunu söylemek lazım. Bakalım her geçen gün elindeki mermiler azalan Tim Cook bu durumdan nasıl kurtulacak.

Amazon ise bizim kıyılarda tatilde

Riskli iş kararları ile tanıdığımız Jeff Bezos, son dönemde Donald Trump’ın peşine taktığı dedektifin ortaya çıkardığı aşk ilişkisi ve arkasından boşanması ile gündeme geldi. Eski karısı boşanmadan kaynaklı nafakası ile dünyanın en zengin kadınları listesinde ilk üçe yükselirken, Jeff ‘in kafası ne kadar bozulduysa, geçen gün 1.8 milyar dolarlık hissesini satıp, günlüğü 400 bin Euro olan yatla Türk kıyılarında kafa toplamaya çalışıyor. Yani Amazon’daki çatırdama muhtemelen en kötüsü.

Babam döner ustasıydı ve akşam 9 da eve gün boyu ateşin başında, ayakta durarak yorulmuş, bitkin bir şekilde gelirdir

Ben ya uyumuş ya da uyuyacak olurdum. Kaldırır, elimi yüzümü yıkatırdı. Alırdı defteri kitabı, sobanın başına yere oturur, bugün neler yaptığımızı sorardı, anlatırdım

Tek tek, çözdüğümüz örneklere kadar birlikte incelerdik. Sonra birlikte “Ahmet Buhan”a çalışırdık Ama babam anlatırken bazen kalem elimde uyuya kalırdım, başım düşerdi. Babam tekrar yüzümü yıkatırdı ve böylece çalışmaya devam ederdik

Hiç şikayet etmezdim

Çünkü, hem ders çalışırdım, hem de babamla vakit geçirmiş olurdum. Gündüzleri de aynı şekilde Annemle çalışırdık, kaldı ki annem ilkokul mezunudur.

Ne para, ne pul, ne de özel okullar, bu ilginin yerini dolduramaz…

Sorsak, eğitim sisteminden memnun olan yoktur sanırım. Bu yüzden devasa bir “özel”sektör var

Sisteme güvenmeyip özel okullar, özel dersler, kurslar, özel üniversiteler v.s derken, ülke olarak yığınla para harcıyoruz

Ancak “Mahmut Hoca’yı” dinlemedik Ne demişti bize veli toplantısında?

“Kusur sadece sistemde değil. Anne babalık çocuğu özel okul köşesine atmakla, cebine para koymakla olmuyor”

Yıllar geçse de, bilgi çağında bile olsak, eğitim için çocukların temel bir ihtiyacı var

Anne-Baba ilgisi.

  • öfff… eski sevgilimi hatırladım ya…
  • hangisini ?
  • ya işte onu hatırlayamadım.hiç birisinin sana sahip olduğunu düşündüğün oluyor mu, ya da bir şeyin?
  • evet, evet farkettim bunu. her farkettiğimde de gitmek istedim. bazı insanlar aile kurmaya önem verirler, yani buna değer verirler. bazıları ise başka birtakım şeylere, değer verirler. bunlara değer verirken niye değer verdiğini düşünmez birey, toplumun içinde erimiş olan birey. hem toplum koleje girmeyi değer olarak sunduğu için artık o kişiliğini yok sayma halidir; koleje girmek için yarışır, üniversiteye girmek için yarışır, iyi bir işe girmek için yarışır, güzel bir kadınla evlenmek için yarışır, devamlı bir yarış ve kazanma zorunluluğu.
  • aslında kazanmak nedir ki? en büyük zaferi kazandığında bir antonius olduğunu düşün, paris’e geldiğini ve o takın altında olduğunu ve bütün insanların senin altında olduğunu düşün ve gücün en üstünde olduğunu… yalnız kaldığın o anda, “ne oldu be, şimdi ne olacak?” diyorsan kaybedensin sen. kaybetmişsin. yani o anda en büyük zaferin içinde kaybetmişsin.
  • peki bunun farkında olmak, yaşlı bir kızıl derilinin dediği gibi, hayatın bize sunamadıklarınımı sunar; yoksa bir radyo dinleycisinin dediği gibi, sanat diğer tüm şeyler gibi seks için midir? yaşlı bir kızıl derili ne kadar yanılabilir?
  • bazen yanılabilir.
  • bazen susar.
  • bazen konuşmak ister.
  • bazen dinlemek ister.
  • bazen yalnız kalmak ister.
  • bazen arkadaş ister.
  • bazen gitmek ister.
  • gider bazen.
  • bazen gidemez.
  • bazen hiç gidememekten korkar.
  • bazıları sonsuz neşeye doğar.
  • bazıları sonsuz geceye.
  • bazen ölürsün.
  • bazen ölemezsin. bazen bütün koşullar uygunken bile ölemezsin.
  • bezen kendinden uzaklaşmak ister insan.
  • bazen gidersin, sırf dönebilmek için.
  • bazen ağlarsın bayağı.
  • bazen ağlayamıyorsun bayağı bayağı.
  • bazen içiyorsun. bazen çok ama çok fazla içmek istiyosun da bazen sen zaten içmeye gidiyosun. bazen acıbadem’den bir taksiye biniyorsun kadıköy’e diyorsun, bazen yüzüne bile bakmıyor.
  • bazen bir kadın geliyor, oturuyor karşına ve ağlıyor.
  • kadınlar hep ağlıyor.
  • bazen bir kadın sana en çok korktuğum şey bir kadının göz yaşıdır diyor, kendi adına, eğer çok sevdiysen diyor, yani çok sevdiysen, oysa bilmiyor ki sevmek de bir ân’a ait.
  • her şeyin başı su.
  • felsefenin de.