Çocuk istismarı, büyük veri ve oltalama

Son günlerde yaşanan çocuk istismarı, işkence olayları hepimizin kanını donduruyor. Herkes bir çıkış arıyor. Bir çözüm yolu. İşte tam da bu aşamada ne kadar bilimden, bilgiden uzak bir toplum olduğumuz ortaya çıkıyor. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Ayşenur İslam çocuklarınıza çığlık atmayı öğretin gibi son derece fiktif bir çözüm önerirken, konuya atmaca gibi atlayan haber kanallarına çıkan, çocuklara cinsel eğitimin ne zaman verileceğini bilmeyen basiretsiz danışmanlar ise işi camilerde cinsel eğitim verilsin önerisine kadar götürdü.
Her nekadar çocuk istismarı, biz teknoloji yazarlarının çalışma alanlarının dışında gibi görünse de, 2007 yılında çıkan 5651 nolu halkın internet yasası olarak tanımladığı kanun konuyu gündemimize getirdi. O dönemde öyle bir iletişim yürütüldü ki; meğer suçun sebebi internetmiş o zaman gereğini yapalım dedik. Aradan geçen sürede suç azalmadığı gibi, şiddeti ne yazık ki arttı. Demek ki interneti yasaklayarak bu konuda yaşananları engelleyemiyoruz. Burada bir kere daha yasanın artık yürürlükten kaldırılması gerektiğini iletmek istiyorum. Peki çocuk istismarıyla internet kullanılarak mücadele etmek mümkün mü?

Kayıp çocuklar ve duyuru

Kayıp çocuklar olması durumunda, hepimiz hızlıca konuya müdahil oluyoruz. Bu dünyanın her yerinde ortalama vicdana sahip insanların koşulsuz yaptığı birşey. Ancak dünyada bu tip durumlarda kullanılan sistemler var. Mesela ABD’de Amber Alert isimli mekanizma sayesinde hızlı bir kısa mesaj servisi çalışmaya başlıyor. Ayrıca konuyla ilgili devlet birimleri eğer gerekli görürlerse lokal medyayı, gerekirse global medyayı ve billboardları kayıp ilanları için kullanıyorlar. Ben Türkiye’de böyle bir sisteme denk gelmedim. Denk geldiğim tek toplu arama Nisan ayında Zekeriyaköyde kaybolan Pamir’in aranması olayıydı. Bu olayda twitter ciddi anlamda çok kullanıldı.
O dönemde içinde “pamir” kelimesi geçen tweetleri araştırdığımızda toplam 426bin kere gerçekleştiğini görüyoruz ( http://tinyurl.com/pamiranalizi ). Yani elde bir amber alert’ımız yok ama twitter bu konuda bir imkan oluyor. Tabii daha önce de yazdığım gibi bu tip durumlarda bir enformasyon savaşının içinde kalacağınızı ve sağlıklı veri ile anlamsız veriyi mutlaka ayrıştırmak zorunda olduğunuzu unutmamalısınız.

Büyük veri

Çocuk istismarında bulunan kişilerin büyük çoğunluğunun psikolojik açıdan sağlıklı olduğunu söylemek mümkün değil. Ancak istatistikler gösteriyorki daha büyük bir çoğunluğu benzer olayları bir yada daha fazla kere yaşamışlar. Oturduğunuz yörede bu tip suçlar işlenmiş mi? Bunu bilme imkanımız yok. Ancak dünyada birçok ülkede edevlet projelerinin içinde ebeveynlerin bunu sorgulayabilecekleri sistemler var. İşte devlet o kadar büyük veriyi bununiçin topluyor. Tedbir için ihtiyaç olan sorgulamalrı yapabilmek için. Diğer suçlarda gizlilik esastır ama özellikle cinsel suçlar ve çocuk istismarında suçlunun ifşa edilmesi dünyada çokca kullanılan bir yöntem. İşte internette toplanan ve bizim yıllardır büyük veri aşağı büyük veri yukarı diye konuştuğumuz o “büyük veri”nin en önemli yararı budur.

Oltalama….

İngilizcesi pishing. İnternet ve güvenlikle ilgili bir terim. Bazen size bir bankadan yada çok kullandığınız bir internet servisinden acilen şifrenizi değiştirin maili gelir. Ya da çok kullanılan bir operatörden faturanız kabul edebileceğiniz rakamların üstünde gelir ve altında bir link vardır. Linke tıkladığınızda konu hakkındaki web sitesine gittiğinizi sanırsınız, ancak aslında bir sahte web sitesi söz konusudur. İşte bütün bu mesajlar sizi paniğe sokup, şifrenizi çalmak için bir oltadır. Bu yöntem her zaman kötü niyetlerle kullanılmaz. Bazen kolluk kuvvetleri suçlulara ulaşmak için de bu yöntemi kullanır. Birçok ülkede siber suçlarla mücadele ekipleri sosyl medyada çocuk kılığında sahte hesaplar açıp, istismar etmeye çalışan kişileri net delillerle yakalarlar. Bu suçla mücadele için çok etkin bir yöntemdir.
Ne zaman bilgiye değer verir, kullanmayı öğrenir, çocuk istismarına çığlıktan daha ciddi çözümler bulur, suçla mücadele ederken herkesi potansiyel suçlu kümesine atmayıp, oltalama ile onları çıkarırsak o zaman işte gerçekten hatrı sayılır bir dünya ülkesi oluruz.