Tüketim toplumunun defoları internetle yok oluyor

Reklam-MutluluğuHuffington Post’tan Vala Afshar geçenlerde twitter’da trafiği yaratanın biz oladuğumuzu göstermek için bir içerik paylaştı. Resimde trafikte duran araçlar var. Sonra araçların içinde sadece sürücülerinin olduğundan bahsediliyor. Duran 177 aracın sadece 200 kişi taşıdığı. Eğer aynı miktardaki insan bir otobüste olsalar sadece tek otobüse sığacakları analizi yapılıyor.

Kapitalizmin yıllarca üreticilere kar marjını daha çok düşürerek üretim yapma yönteminin, tüketimi körükleyip, daha büyük, daha çok ve herşeyi alma baskısının defactolarından biri de bu. Tüketim toplumu size en büyüğünü almayı, en çoğuna sahip olmayı, ihtiyaç gözetmeksizin almayı söylüyor. Alacak ve kullanacaksınız ki, üretim olsun, kar marjları düşsün, daha çok üretilebilsin.

Ancak bu son derece problemli bir süreç. Zira üreticiler tüketimi körüklemek için pazarlama sektörünü kullanıyor. Kullanılan yöntemler ise gerçekten manipülatif. Çoğunuz nöro pazarlamayı duymuşsunuzdur. Tüketicinin farkında olmadığı satışı tetikleyen davranışları pazarlamacılar farkeder ve bunu kullanırlar. Bu bir tarafta çetin tartışmalara sebep olmakla birlikte, pazarlama iletişimi profesyonelleri “çaresiz” bu metodları kullanmak zorunda olduklarını açıklamaktadırlar.

Bu sadece işin görünen kısmı. Son dönemde, tüketicilerin daha fazla tüketmesi için yalnız kalması gerektiği sonucuna varan pazarlamacılar, film endüstrisi başta olmak üzere her noktadan mesajlar iletilerek yalnızlığı özendirmeye başladılar. Ne de olsa bir evde iki kişi bir tavuk yerken, boşandıklarında ikisi de birer tavuk alacaktı. Aile aslında tüketim toplumunun önündeki en ciddi tasarruf yöntemiydi.

Tabii pazarlamanın bu hilesi özellikle gelişmiş ülkeler tarafından çok hızlı anlaşıldı ve kontur atak gecikmedi. Son dönem holywood filmlerine bakarsanız, boşanmanın özendirilmediği, hatta aile olmanın güzelliklerinin anlatıldığı duygusal komedilerdeki ciddi artışı hissedersiniz.

Ancak tüketim toplumuna yapılmış en ciddi hamle internet teknolojileri ile yayılan paylaşım ekonomisidir. Bu sayede tek başınıza bile olsanız, yüksek miktarlı alımların sağladığı avantaşlardan yararlanabiliyorsunuz. Son dönem fırsat siteleri bunun başlangıcı oldu. Arkasında peer to peer siteler geldi. Mesela Ankara arabanızda yalnız gideceksiniz, giriyorsunuz internete birkaç kişiyi organize ediyorsunuz. Hem yolda yalnız kalmıyorsunuz hem de yolun maliyetlerinin bir kısmını geri almış oluyorsunuz. Yanınızdaki yolcular ise otobüsten daha ucuza otomobille gidiyorlar. Bunlar tabii daha başlangıç. İnsanlar araçlarıyla başlayarak, evlerini hatta jetlerini bile paylaşır hale geldi. Bu da tüketim toplumunun defolarını hayatımızdan gelecek on yılda sileceğe benziyor.