TBD Kamu-BİD ardından TBD dergisine verdiğim mülakat

tbd1tbd2

SORULAR
 
1-Bilişim Danışmanı ve akademisyen olarak öncelikle e-ticaretteki en son ve en yeni yenilikçi yaklaşımların neler olduğuna ilişkin değerlendirmenizi alabilir miyiz?
e-ticaret internet gibi her an devinim halinde olan çok özel bir konu. İnternetten farklı olarak hem teknik hem de beşeri bağlantıları devinim halinde. Sözgelimi 90’lı yılların sonunda eticareti anlatırken, herkes bana “hocam biz Türk’ler domatesi koklayarak alırız, kimse internetten almaz derken” ilk başarılı eticaret projelerinden biri domates satarak gerçekleşen bir zincir markete aitti. O nedenle işin beşeri kısmını da unutmadan öngörülerde bulunmak şart. İnsanlar eticarete ayak uydurdukça, öncelikle bütün mecralar eticaretin parçası haline gelecek, müşteri alışverişini bitirdiğinde aldığıürünün eline hemen geçmesini isteyecek. Bu da eticaret sitelerini müşteri alışverişi gerçekleştirmeden tahmin etmesini gerektirecek gelişmeleri ortaya koyacak. Biz buna predictive analytics yani “anticipatory” diyoruz.
2-e-ticaret faaliyetlerinde bilinen klasik ticaretten farklı hangi yönler kullanılıyor?
eticaret klasik ticaretten neredeyse her şekliyle farklı. Yatırım, yatırımın yönetimi, proje, proje yönetimi,finansal yönetimler neredeyse taban tabana zıt. Bu nedenle ticarette başarılı olan her şirketin eticarette de başarılı olacağı yolunda bir yorum son derece yanlıştır. Hatta geleneksel yöntemlerle yapılan ticaretle neredeyse taban tabana zıt olduğundan başarısızlık oranı daha da yüksektir.
3-15-18 Ekim 2015 tarihleri arasında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Girne’de gerçekleştirilen 17. Kamu BİB etkinliğindeki konuşmanızda, dünyadaki büyük şirketlerin çoğunun gelecek 10 yıl içinde büyük bir ihtimalle olmayacağını belirtiniz.  Ayrıca “10 yıl önce e-ticaret dediğimiz artık sadece ticaret” dediniz. Şirketlerin ekonomideki yeni yaklaşımlara ayak uydurup ayakta kalması için neleri dikkat etmesi ve yapması gerekiyor?  Şirketleri “yok” olmaktan ne kurtarır, kurtuluş yolu nedir?
15-18 Ekim 2015 tarihleri arasında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Girne’de gerçekleştirilen 17. Kamu BİB etkinliğindeki konuşmamı merak edenler ve dinleyiciler için https://atifunaldi.com.tr/2015/10/26/e-ticaret-ve-yenilikci-yaklasimlar-kamu-bib-konusmam/ adresine yükledim. Bu konuşmanın en can alıcı kısımları sizin bahsettiğiniz gibi gelecek 10 yılda özellikle Fortune 500 şirketlerinin bir çoğunun yok olacağını gösteren araştırma. Bu yıkıcı akımdan kurtulmanın tek yolu dijital dönüşüm. Şirketler bunu en kısa zamanda gerçekleştirmek durumundalar. Üstelik sanılanın aksine finans sektçründen bilişim sektörüne kadar birçok firma da bu dönüşümü sanılanın aksine gerçekleştirebilmiş değil. Yani bu sadece dijitalle ilişkisi olmayan şirketler için geçerli değil.
4-Yine aynı konuşmanızda, “Sosyal CRM” kavramını kullandınız. “Sosyal CRM”ı tanımlar mısınız?
SosyalCRM dijital dönüşümün kavramları da nasıl değiştirdiğini gösteren ilginç bir örnek. Ülkemizde de birçok marka geleneksel CRM’de başarılı olamazken sosyalCRM sayesinde müşterisine hem daha hızlı hem de daha ucuz ulaşma imkanını buldu. Bu da CRM’de yüksek verimlilik getirdi. İşte dijital dönüşüm tam da böyle birşey sizi hızlandırıp, verimliliğinizi arttırırken çoğunlukla maliyetlerinizi düşürüyor. Ancak tabii iyi bir rehbere ciddi anlamda ihtiyaç var. Yoksa tam bir masraf kapısı olabilir.
5-Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü’nde eğitim aldığınız yıllarda Türkiye’de ilk kez iki bilgisayarı telefon hatları üzerinden konuşturan BBS sistemini kurarak, Türkiye’deki ilk internet ağını oluşturduğunuzu öğrendik.  BBS sistemini kısaca anlatır mısınız? Halen bu sistem kullanılıyor mu? Nerelerde kullanılıyor?
 BBS Bulletin Board Systems’in kısaltılması. Biz o dönemlerde bağlan bilgi al servisi olarak Türkçeleştirmiştik. Bu sistem iki bilgisayarın birbiri ile bağlanması ve menüler yoluyla sunucuya bir takım bilgileri bırakmasını sağlayan bir dial-up sistemdi. İlk kullandığımız yazılım Remote Access v1.0 bu işlemi oluşturduğumuz menu ve açılış ekranları ile gerçekleştiriyordu. Türkiye’de ilk kurduğumuz BBS SoftCom’dan sonra, İstanbul, Doruk gibi BBS’ler kuruldu. SoftCom artık Kanada’da bir hosting şirketi olarak hizmet veriyor. Benim ilişkim Kanada’ya giderken kesildi. İlginçtir diğer BBS’ler de çoğunlukla hosting hizmeti vererek devam ediyor.
6-Bilişim ve bilgi teknolojileri sektörüne yönelik gerçekleştirdiğiniz ilkleri, (Farenin Kuyruğu ve RadyoNet programları,  ve Anadolu.Net vb)  bizimle paylaşır mısınız?
Anadolu.net, Softcom BBS’den sonra BES ile ortak kurduğumuz, ortakları arasında Müjde Ar ve Atilla Özdemiroğlu’nun bulunduğu Türkiye’nin ilk ISS idi. Ben bu şirketin genel müdürülüğü görevini üstlendim.  Farenin Kuyruğu o zamanki ismi ile Radyo Kulüp, şimdiki ismi ile Radyo D’de yapılmış Türkiye’nin ilk bilişim tabanlı radyo programıydı. Konuklarımız telefonla bağlanır teknoloji hakkında sorular sorar, fikirlerini paylaşırlardı. Radyo Kulüp’ün genel müdürü Haluk Ar o dönemde geleceği görmüş ve programımızı yayın akışına almıştı. Haluk bey daha sonra bu vizyonu geliştirerek, RadyoNet isimli bir kuşağı başlattı. RadyoNet, Radyo D ve Kanal D ortak yayınıydı. Yayının sesi radyodan, görüntü ise bilgisayarlar aracılığı o an render edilerek ulaştırılıyordu. Sistemin yayın koordinatörü, gösterilen yazılımların programcısı ve operatörlüğünü yaptım. Bu yayını daha sonra Kanal 6’da da yaptık.
7-Elektronik ticarete atılmak için doğru zaman nedir? E-ticarete adım atmak isteyenler adım adım neler yapmalı? E-ticaret uygulamasının başarısızlıkla sonuçlanmaması için nelere dikkat edilmeli? Bu işin riskleri nelerdir, kısaca anlatır mısınız?
 Eticarete atılmak için doğru zaman dündü. Her şirket faaliyet alanı  ne olursa olsun bunu mutlaka çoktan düşünmüş olmalı.  Ancak tabii ki her yatırım gibi bu yatırımı da ölçüp biçmeden yapamazsınız. Öncelikle hangi alanda nasıl bir çalışma yapılacağı konusunda bir bilene danışmak önemlidir. Bir feasibilite raporu çıkarmak şarttır. Danışmanlık eticaretin en önemli parçalarından biridir. Bir projenin başarısının arkasında ya inatla yapılmış denemler ve para kayıpları ya da başarılı bir danışman vardır.
8-Elektronik Ticaret Siteleri ve İşletmecileri Derneği (ETİCAD) yönetimindesiniz. Derneğiniz ne zaman ve hangi amaçla kuruldu? Çok geniş ve kapsamlı bir kavram olan e-ticaret ekosistemi hangi unsurlardan oluşuyor? Dernek olarak ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?
ETİCAD, 2011 yılında eticaret’in bilinirliğinin arttırılması ve ekosistemin tamamının birlik içinde olması amacı ile kurulmuştur. Bu ekosistem ödeme sistemlerinden, programcılara, sunucudan lojistik sistemlerine kadar her parçayı içerir. Derneğimiz bahsi geçen her alanda faaliyet gösteren partilerle ilişkide bulunur, onları birbirleri ile ilişkilendirir.

9-Türkiye’deki e-ticaret siteleri ve işletmecileri, mevcut teknik ve yasal sıkıntıları aşabilmek için bir arada olmanın öneminin farkındalar mı? E-ticaret siteleri ve işletmecilerinin halen yaşadıkları en önemli teknik ve yasal sıkıntı nedir? E-ticaretin önündeki engelleri aşmak için dernek olarak çözüm önerileriniz var mı?

Tabii ki Türkiye’deki eticaret siteleri işletmeleri ve hatta bu ekosistemin herhangi bir yerinde bulunan şirketler de, pazarı büyütmek adına ETİCAD’ın bir parçası olmanın öneminin farkındalar. Daha önce de bahsettiğim gibi eticaret çok dinamik bir pazar. Bu nedenle sorunlar devamlı değişiklik ve çeşitlilik gösteriyor. Bu değişiklilik derginiz basılana kadar biel gerçekleşebilir ancak sorun tam olarak ne olursa olsun, ETİCAD bu sorunları çözmek için çalışmalarını yapmaya başlamıştır.

Yayınlayan

Atif Unaldi

Setting up the BBS system enabling the communication of two persons over telephone lines when he was a student at the Physics Department at the Bosphorus University, Atıf Unaldı established the first Internet connection in Turkey. He achieved a “first of its kind” type project again in Turkey by making an Internet and information program at Radio D (Radio Club) named “Farenin Kuyrugu” (The Tail of the Mouse) between 1992-1994. In 1994, he prepared, presented and produced a nightly live show,”RadyoNet”, appearing five weekdays on Kanal D. This was the first program consisted of live computer pictures from beginning to end. Atıf Unaldı was the General Director of the first Internet server in Turkey, Anadolu.Net, between 1994-1996. Being the supervisor of the World Air Games I in 1996 and 1997, he registered the sportsmen into the games over the Internet and Intranet. In 1998, he also became the Internet supervisor of the Sabah Group, and worked as a consultant in the project to sell Sabah Kitapları (Sabah Books) over the Internet. In the same year, he continued to write at his column (Yeni Ufuklar-New Horizons) in the .Net magazine, which was a publication of the Milliyet Group. In 1999, he was appointed as the webmaster in Ihlas.Net, and he also designed and administered it. In the very same year, he wrote at a column in an IT magazine, Pcweek of the Sabah Group. In the meantime, founding a web-design company, Artmedya, Unaldı prepared an Internet magazine talk show program for BRT, GeceNet, which he presented with Romina Ozipekci. Later, continuing to write in his column in the magazine, Canteen of the Aksam Group, Atıf Unaldı gave web-design lectures in the Ceramic Department of the IU. Leaving his position in Canteen upon the establishment of the Interporbil Group, Unaldı has been a columnist in the economy magazine, EkoTimes. At the moment, Atıf Unaldı is the columnist in the Computerlife magazine. He has been also a columnist in Finansal Forum newspaper every Wednesday. Being the brand consultant of Buybye.com, Unaldi produced and presented a programme, TRON, in Technology Channel. As of December 2004, becoming the IT Director of Star Media Group, Unaldi carried out the editorship of STARTEK supplement of Star newspaper. Currently being the Internet Director of Kanal D and Star Tv, Unaldi also produces the Technorock programme in Rock Fm. Being one of the founders of the group called Sitebuilders supported by Microsoft, Unaldı has been organising conferences, seminars and panels concerning “Web-design”, “mobile Internet”, “e-trade” and “advertisement in the Internet” with the group. The group has been successfully providing the persons and organisations with its free educational studies. Published Books 2006 Netizen ( Internet Dictionary ) The contests he participated as a juryman: 2002 - Altın Örümcek Web Contest 2003 - Altın Örümcek Web Contest 2004 - Grafi2000 Flash Animation Contest 2004 - Altın Örümcek Web Contest 2005 - Altın Örümcek Web Contest 2006 - Web Marketing Assotion - Web Awards His published articles: The Structuring of the Internet in the Information Society of Turkey, Yeni Turkiye Dergisi (The New Turkey Magazine), March 1998 Web-design criteria, Yıldız Technical University Publication, 1994 Conferences, Seminars and Professional Activites: 1999 - Informing the sitebuilders and e-trade and web-design seminars in Microsoft headquarters (Istanbul) 1999 - Web-design, e-trade, Media Technologies seminars within Microsoft (Ankara, Istanbul, Izmir, Konya, Antalya) 2000 - e-trade seminars within Kosgeb (Ankara) 2000 - e-trade seminars in the Fatih University (Ankara) 2000 - The Bilgi University Internet seminars (Speakers: Microsoft Turkey General Director Sureyya Ciliv, Atıf Unaldı) 2000 - Within the framework of the IT 2000 activities, e-trade and web design seminars (Istanbul) 2003 - PRCI Turkiye (Istanbul) 2003 - Wireless Forum ( İstanbul) 2003 - ODTU ( Ankara ) 2003 - Mobiliz.biz ( İstanbul ) 2004 - PRCI ( İstanbul) The softwares he translated: 1996 - Windows Commander 2000 - Babylon Internet Dictionary 2002 - Sitepublisher Softwares: 1992 - The installation of two radio automation systems (Radyo Kulup and Radyo C) (1995) 1994 - The software of two computer programs (Crossword and Puzzle) which were played with the participation of the television audience at Kanal 6 television. 1996 - The Turkish version of a program called Windows Commander 1998 - A computer software enabling the automation of the TV advertisement department The organisations he is the member of: WSP (Web Standards Project) A global organisation Sitebuilders Microsoft ASP Guilt A world organisation Isoc (Internet Society) A world organisation Mobiliz.biz Mobile Advertising Platform CehTURK