Netiket

Geçen hafta Okan Bayülgen’in program konuğuydum. Her ne kadar ana konuşma konumuz “nasıl bir cumhurbaşkanı?” sorusuna cevap bulmak olsa da konu döndü dolaştı, konukların birinin sorduğu soru ile internetin etik değerlerine geldi. Aynı hafta içinde Princeton Üniversitesi’nde tez hazırlayan bir öğrenciye yardım için konuştuğumda, daha önce konuştuğu kişilerden, internet hukukunun oluşmamasının internet ahlakının yani etik değerlerinin oluşmamasına bağladığını öğrendim.

Medya takip şirketi, köşemin isminin bir gazetede Ayşe Özek Karasu hanım tarafından açıklandığı bilgisini verince yazıya bir göz gezdirdim. Ayşe hanım Netizen kelimesini açıklama gereği duymuştu.

Bu üç konu beni ziyadesi ile üzdü. BTK ve TİEK rakamlarına göre, ülkenin yarısı internet kullanıyor ve internet vatandaşı ne demek, internet ahlakı nasıl bir şey kimse bilmiyor. Bu son derece üzücü bir durum.

Efendim ben burada anlatmayı gerekli bulmamıştım ama sanıyorum bir kavramlar üzerinden geçme gerekliliği var. Netizen, citizen ve net kelimesinin birleşiminden oluşan bir kelime. İnternet vatandaşı anlamına geliyor. İnternet vatandaşının ne anlama geldiği ya da gelmesi gerektiği ise ayrı bir yazı konusu, bugün burada ona değinmek istemiyorum. Sadece bir vatandaşlık, evrensel anlamda eşit hakkı gerektirir. Yani bütün internet vatandaşları eşittir diye bir başlığı düşünme konusu olarak ortaya koymak istiyorum. Netiket ise aynı mantıkla internetin neti ile etik yani ahlak kelimesinin birleşiminden oluşur. Yazılış farkları olsa da bu iki kelimenin İngilizcesi de bu şekilde okunur.

İNTERNETTE BİR AHLAK VAR MIDIR?
Yok diyenlerin ana argümanı, ahlakın olduğu yerde fake ( sahte ) profillerin olmayacağı yolunda. Fake profil bir kişinin olmadığı bir kişi tavrına bürünmesi onun gibi davranıp onun ismini vermesidir ve dolandırıcılıktır. İsterseniz Taksim Meydanı’nda kendinizi cumhurbaşkanı olarak tanıtın, isterseniz internette, her halükârda bu dolandırıcılıktır, suçtur. Ancak ahlaksız insanlar var diye bir ortam hepten ahlaksız olarak itham edilemez. Eğer öyle olsaydı dünyayı da tamamen ahlaksız bir yer olarak tanımlamak gerekirdi. Bu ise kabul edilebilir bir tüme gelim yöntemi değil, olamaz.

PEKİ FAKE PROFİLLERİ NE YAPACAĞIZ?
Geçen gün Doğuş Üniversitesinde tam bir günlük bir eticaret konferansına moderatörlük yaptım. EticaretSem’in bu organizasyonunda Türkiye’nin eticaret konusundaki en etkin isimleri konuştu. Aras Kargo’dan, Endeavor’a Gittigidiyor’dan Paypal ve PayU gibi ödeme sistemlerine kadar birçok marka eticaret konusunda düşüncelerini belirtti. Konu fraud yani kredi kartı dolandırıcılığına gelince bankaların önlemleri konuşuldu. Kimse bu sorundan dolayı eticareti dolandırıcı yatağı ilan etmedi. Bankaların bu durumla nasıl başa çıktıkları, bununla yaşamayı nasıl öğrendikeleri anlatıldı. Zaten zekâ da bulunulan ortama ayak uydurabilme sanatıdır ki; işte eticaretin zekâsı ve başarısı buradan gelmektedir. Aynı durum bu sahte hesaplarla uğraşmak durumunda olan kolluk kuvvetleri için de geçerlidir. Güvenlik sağlamak için herkese kanun kaçağı muamelesi yapmak sadece beceriksizlerin kullanacakları bir yöntemdir.

NETİKET
Bunlara rağmen bir internet etiğinin yıllardır oluştuğunu görüyoruz. Ufuk Güldemir’in ilk açtığı haber sitesinde bütün yazıların prompterdan çıkmış gibi büyük harf olduğunu görünce, sitenin webmasterını aramıştım. Konuyu anlattığımda ilk yorum “valla abi çok haklısın ama bu derdimi anlatamıyorum” olmuştu. Aradan geçen sürede o site de bu etik kurallarını öğrendi. Bunlara göre bir düzen sahibi oldu.

Seksenlerin sonlarında ilk kişisel bilgisayarımı aldım. O tarihten sonra çevremdeki birçok kişiye önce bilgisayarı anlattım sonra da bilgisayardan bağımsız interneti ve kültürünü anlattım. Çok yakınlarımda olanlar bile bazen buradaki ahlak kurallarını yıllar içinde çevreden görerek öğrendi ne yazık ki.

Ben ise netiket konusunu doksanlardan beri yazıyor bir külliyat oluşturmaya çalışıyorum. İlk yazdığım kitaba amazon.com’da netiket diye arama yaptığınızda ulaşabilirsiniz. Kitabın ikinci baskısı ve kindle versiyonuna ise amazon.com’da Atıf Ünaldı yazarak ulaşabilirsiniz. En son yazılanlara ulaşmak içinse http://www.tinyurl.com/netiketnedir adresini kullanabilirsiniz. Ayrıca sitemde de sosyal medya ahlakı gibi yeni konular bulunuyor.

Yayınlayan

Atif Unaldi

Setting up the BBS system enabling the communication of two persons over telephone lines when he was a student at the Physics Department at the Bosphorus University, Atıf Unaldı established the first Internet connection in Turkey. He achieved a “first of its kind” type project again in Turkey by making an Internet and information program at Radio D (Radio Club) named “Farenin Kuyrugu” (The Tail of the Mouse) between 1992-1994. In 1994, he prepared, presented and produced a nightly live show,”RadyoNet”, appearing five weekdays on Kanal D. This was the first program consisted of live computer pictures from beginning to end. Atıf Unaldı was the General Director of the first Internet server in Turkey, Anadolu.Net, between 1994-1996. Being the supervisor of the World Air Games I in 1996 and 1997, he registered the sportsmen into the games over the Internet and Intranet. In 1998, he also became the Internet supervisor of the Sabah Group, and worked as a consultant in the project to sell Sabah Kitapları (Sabah Books) over the Internet. In the same year, he continued to write at his column (Yeni Ufuklar-New Horizons) in the .Net magazine, which was a publication of the Milliyet Group. In 1999, he was appointed as the webmaster in Ihlas.Net, and he also designed and administered it. In the very same year, he wrote at a column in an IT magazine, Pcweek of the Sabah Group. In the meantime, founding a web-design company, Artmedya, Unaldı prepared an Internet magazine talk show program for BRT, GeceNet, which he presented with Romina Ozipekci. Later, continuing to write in his column in the magazine, Canteen of the Aksam Group, Atıf Unaldı gave web-design lectures in the Ceramic Department of the IU. Leaving his position in Canteen upon the establishment of the Interporbil Group, Unaldı has been a columnist in the economy magazine, EkoTimes. At the moment, Atıf Unaldı is the columnist in the Computerlife magazine. He has been also a columnist in Finansal Forum newspaper every Wednesday. Being the brand consultant of Buybye.com, Unaldi produced and presented a programme, TRON, in Technology Channel. As of December 2004, becoming the IT Director of Star Media Group, Unaldi carried out the editorship of STARTEK supplement of Star newspaper. Currently being the Internet Director of Kanal D and Star Tv, Unaldi also produces the Technorock programme in Rock Fm. Being one of the founders of the group called Sitebuilders supported by Microsoft, Unaldı has been organising conferences, seminars and panels concerning “Web-design”, “mobile Internet”, “e-trade” and “advertisement in the Internet” with the group. The group has been successfully providing the persons and organisations with its free educational studies. Published Books 2006 Netizen ( Internet Dictionary ) The contests he participated as a juryman: 2002 - Altın Örümcek Web Contest 2003 - Altın Örümcek Web Contest 2004 - Grafi2000 Flash Animation Contest 2004 - Altın Örümcek Web Contest 2005 - Altın Örümcek Web Contest 2006 - Web Marketing Assotion - Web Awards His published articles: The Structuring of the Internet in the Information Society of Turkey, Yeni Turkiye Dergisi (The New Turkey Magazine), March 1998 Web-design criteria, Yıldız Technical University Publication, 1994 Conferences, Seminars and Professional Activites: 1999 - Informing the sitebuilders and e-trade and web-design seminars in Microsoft headquarters (Istanbul) 1999 - Web-design, e-trade, Media Technologies seminars within Microsoft (Ankara, Istanbul, Izmir, Konya, Antalya) 2000 - e-trade seminars within Kosgeb (Ankara) 2000 - e-trade seminars in the Fatih University (Ankara) 2000 - The Bilgi University Internet seminars (Speakers: Microsoft Turkey General Director Sureyya Ciliv, Atıf Unaldı) 2000 - Within the framework of the IT 2000 activities, e-trade and web design seminars (Istanbul) 2003 - PRCI Turkiye (Istanbul) 2003 - Wireless Forum ( İstanbul) 2003 - ODTU ( Ankara ) 2003 - Mobiliz.biz ( İstanbul ) 2004 - PRCI ( İstanbul) The softwares he translated: 1996 - Windows Commander 2000 - Babylon Internet Dictionary 2002 - Sitepublisher Softwares: 1992 - The installation of two radio automation systems (Radyo Kulup and Radyo C) (1995) 1994 - The software of two computer programs (Crossword and Puzzle) which were played with the participation of the television audience at Kanal 6 television. 1996 - The Turkish version of a program called Windows Commander 1998 - A computer software enabling the automation of the TV advertisement department The organisations he is the member of: WSP (Web Standards Project) A global organisation Sitebuilders Microsoft ASP Guilt A world organisation Isoc (Internet Society) A world organisation Mobiliz.biz Mobile Advertising Platform CehTURK