Bir haftadır her gün birilerinden Avrasya Tünel’indeki geçişlerde gelen astronomik cezalarla ilgili mesajlar geliyor. Salı günü, konu bütün haber kanallarında işlendi. Çarşamba günü ise Ulaştırma, Denizcilik Ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan’a da soruldu. Bakan bey konu hakkında bligilerinin olduğunu 16.000 TL’ye kadar çıkan cezaların sebeplerini araştıracaklarını söyledi. Öncelikle şunu söyleyeyim benim duyduğum en yüksek ceza 30.000 TL civarlarında. Tünelden geçenlerin belli bir ekonomik ve kültürel seviyenin üzerinde olan kişiler olduğunu biliyoruz. Bu durumda cezalar nasıl bu noktaya geliyor.

Avrasya Tünel’indeki sorun nedir?

Yıllardır birçok şirketin, kurumun hatta kamu kuruluşunun danışmanlığını yapmış biri olarak, Avrasya Tünel’ini baştan sona ele almak istedim. Soru neydi? Neden insanlar bu astronomik cezalarla karşılaşıyorlardı? Hata nereden oluşuyordu.

İlk gün Avrasya Tünel’inden geçerken arabamdan canlı yayın yapmıştım. Facebook hesabımda bu canlı yayını seyredebilirsiniz. Aslında farkında olmadan bütün hataları çekmişim.

Öncelikle aslında bu geçiş sistemlerinin hepsinde yaşanan bir büyük sorunumuzdan bahsedeyim. Geçiş için kullanılacak iki sistem var. Biri HGS diğeri OGS. Birkaç hafta önce Alphan Manas’ın da twitterda paylaştığı gibi HGS’nin en büyük problemi bir geçiş alanında ödeme yapıldığında araç içindeki kişinin bilgisinin olmaması. Tabii ikinci büyük sorun ise, bu RFID sistemlerinin bazı geçişlerde okunamıyor olması. Köprülerde bu sorun dışardaki ekranlarla çözülmüş durumdaydı. Ama onlar da kalktı. Ben dünyada hiçbir ödeme sisteminde para çekildiğinde parası çekilen kişiye haber verilmeyen bir sistem görmedim. OGS’de böyle bir sorun yok. Çekim olunca araç içine bir sinyal geliyor. Bu bence tünelin ilk önemli sorunu. Hiçbir yerde cezalı geçiş olduğunu belirten hatta ödeme alınıp alınmadığını gösteren bir sistem yok. Ödeme yapıldı bilgisi yok. Ödeme yapılmadı bilgisi de yok. Cezalısınız diyen de yok.

İkinci büyük sorunla ise tünele yaklaşınca karşılaşıyorsunuz. Bütün uyarı ve bilgiler Türkçe uzun cümlelerle yazılmış. Evrensel bir dil kullanılmamış. Bu belki şu an önemli bir sorun gibi görünmüyor ancak Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Sayın Başbakanımız Binali Yıldırım’ın işaret ettiği ulaşımda hub olma yolundaki bir Türkiye’ye hiç yakışmıyor.

Bir sorun da bu sistemin HGS veya OGS ile bağında yaşanıyor. Aslında HGS ve OGS geçiyor ancak bu iki sistem bütün diğer geçiş düzenlerinde kredi ile çalışıyor. Ancak tünelden geçerken kredili bir ödemeyi kabul etmiyor. Üstelik tünelin girişinde bunu bildiren bir sistem de yok.

Bir sorun da ödeme sistemlerinde. HGS’nin web sitesine girdiğinizde aldığınız köprü cezalarını görebiliyorsunuz ancak tünel geçişlerinizde bir ceza varsa sistemde göstermiyor.

Şimdi bir senaryo oluşturalım. Şirket arabası kullanan bir yönetici tünel geçişlerinin ödenip ödenmediği ile ilgili bir hata mesajı almaz. Onun geçişlerini kontrolden sorumlu olan muhasebe elemanı ise, siteye girip cezalı geçişleri göremiyor. İşte sorun buradan başlıyor. Kimseye bilgi vermeyen sistem yüzünden suçu olmayan kişiler 30.000TL gibi astronomik cezalarla karşılaşıyorlar. Üstelik araç kiralıksa, araç kiralama şirketi riski almamak için hemen cezayı ödüyor. Bunlar tünelden geçişlerde zaten maliyetten korkan insanları iyice korkutacak ve geçişleri gittikçe azaltacaktır.

Ne yapılması gerekiyor?

Her ne kadar sayın Bakan Arslan, 9 haziran itibariyle tünele uyarı konulduğunu söylese de, bu geç kalmış bir önlemdir. Öncelikle ciddi sayıdaki mağdurun cezaları silinmeli. Ödemeleri iade edilmeli. Sistem yeniden düzenlenmeli. Özellikle hızlı geçişin sağlandığı gişesiz sistemlerde geçişte ücret alındığının bilgisi verilmeli. Alınmayan geçişler sistem üzerinden araçlara haber verilmeli.

Tabii hepimizin en büyük arzusu bu geçiş sistemlerinin kaldırılması, ancak bu gerçekleşene kadar bu sistemlerden geçenlere borç kesilmeli ama bu sistemlerde cezalı geçiş olamamlı. Zaten özel bir şirketin ceza kesmesi hukuki olarak mümkün değilken bakanlığın onlar adına geçişleri cezalandırıp ödeme toplaması pek de mantıklı değil.

Tünel ve köprülerin hızlı geçişleri trafiği bir nebze azalttı. Ancak yeni geçiş yöntemlerini kullanan kişilerin, sistemin hatalarından dolayı cezalandırılması, hem bu tip geçişlere olan ilgiyi azaltacak hem de geçiş oranlarını düşürecektir. Bu nedenle bu konuya ivedilikle eğilip hızlıca sonuç almak, Ulaştırma Bakanlığı’nın, eski Ulaştırma Bakanı şimdiki Başbakan’ımız Binali Yıldırım’ın önemli konusudur.