Netizen (5) : Robot ve yapay zeka etiği

Yapay zeka ve robot teknolojilerinin birbirine girdiği şu günlerde herkesin ortak kaygısı, bu teknolojilerinin kontrolsüz bir mecraya sürüklenip sürüklenmeyeceği yolunda. Elon Musk ve birçok bilim adamı dikkat edilmezse bu teknolojilerin atom bombasından daha büyük bir yıkıma sebep olacağını söylerken, Mark Zuckerberg ise korkunun gereksiz olduğunu düşünüyor. İki taraf ciddi bir tartışmanın içinde olsalar da, ortak noktaları bir etik değerler bütününün oluşturulması noktasında.
Asimov’un 3 robot ve sonradan eklenen sıfırıncı yasası bir genel çerçeve çizse de, yetersiz kalacağını Ben, Robot kitabında kendisi de öngörmüştü. Bir trafik kazasında yaşama olasılığını yüzde 45 bularak kahramanımızı kurtarmayı tercih eden robota, bir çocuğun yaşamı söz konusuysa birçok insanın ölümü gönüllü kucaklayacağını anlatmanın ne kadar zor olduğunun altını çiziyordu.
Bu hafta programıma konuk olan Çözümtek Genel Müdürü Engin Çetinkaya, konuyu bir adım daha ileri götürerek, bazen sürücünün önüne çıkan herhangi bir sokak hayvanı için bile benzer kararları alabildiğinin altını çizdi.
Bu tip durumları mantıksal düşünce zincirinde bir robota anlatmak neredeyse imkansız. Bu nedenle son dönemde otonom araçlarla ilgili ciddi tartışma konularından biri içinde bir yolcusu bulunan bir aracın dışardaki bir yaya ile yolcusu arasında seçim yapması durumunda hangisini seçeceği konusunda. Hemen söyleyeyim böyle bir durumda aracın yolcusunu koruyacağını açıklayan bir marka bulunuyor.
Peki ya iki yaya karşıdan karşıya geçerken benzer bir durum olursa ve bu yayalar çocuksa? Görünen o ki bu konular daha çok su kaldırır. Konuşulur… Hatalar oldukça tartışmalar devam eder. Ancak bu tartışmaları ‘eğer böyle olursa böyle olur’ diye basit komut ve anlatımlarla programlayamayacağımız kesin.
Teknolojinin son dönemde aldığı ivmenin sebebi işlemci gücü. Moore yasasını bile deviren bu yeni işlemci gücü arşa bile değse en fazla daha hızlı işlem yapmış, daha hızlı sonuç almış oluruz. Ancak alacağımız sonuç ne kadar hızlı gelirse gelsin otonom araçlarla ilgili devrim yaratan bir duygusal zeka ile gelmeyeceği kesindir. Bu tip bir devrim için geleneksel algoritmalardan uzaklaşıp quantum işlemcilere, ikilik yapıdan uzaklaşıp kompleks durum analizlerine ihtiyaç var. Kognitif öğrenmenin yapay zekaya yaptığını, algoritmaya yapacak bir düşünce yapısına ihtiyaç var.
Doğru kararı nasıl bileceğiz?
90’lı yılların sonunda eticaret konusunda yaptığım konuşmalarda, mutlaka ilk soru ya kredi kartımız çalınırsaydı. Geçen yıllar bu güvenlik kaygılarını gittikçe azalttı. Sorun ortadan kalkmasa da denetim arttı, zararlar bir şekilde karşılandı ve kamuoyunun bu konudaki endişesi azaldı.
Yapay zekanın anlık kararlarının doğru olup olmadığını, olay anında sonucu etkileyen bütün parametreleri bilseniz de mümkün olamayacağını biliyoruz. Aslında teknoloji olmasa bütün bu kararlar münferit olacağı için zararı da kabul edilebilir boyutlarda kalacaktı. Ama kabul etmek lazım ki; saatte 46 kazanın olduğu İstanbul gibi bir şehirde, bir algoritmik hata hızlıca düzeltilebilse dahi geri döndürülemez can kayıplarına sebep olacaktır ki bu tahayyül bile edilemez. Böyle bir olay sonrası hatalıyı bulup cezalandırmak ise ayrı ciddi bir kompleks durum görünümü veriyor. Nasıl bulunacağını tahmin etmek ise şu an imkansız gibi görünüyor.
Ya ilişkiler?
Robotların işlerini yaparken yaşadıkları olaylardan başka bir de sosyal ilişkiler konusu çok önemli. İnsan robot ilişkilerinin yanı sıra, robot robot ilişkileri de üzerinde kafa yorulması gereken bir konu. Bu konularla ilgilenmesi gerekenler ise sadece teknoloji ve bilgisayara akın olan mühendislerden ziyade, sosyologlar, psikologlar ve hatta sanatçılar. Ortaya çıkacak yeni yaşam formu ve bu formun gerek iç gerekse dış ilişkileri teker teker tanımlanmalı, hiyerarşiler ortaya çıkarılmalı, oluşturduğumuz medeniyetin tecrübelerinden yola çıkarak, yeni bir toplumsal kültür oluşturulmalı.
Daha yapılacak çok ama çok iş var.
O yüzden kimse işsiz kalmaktan endişe etmemeli.

Yayınlayan

Atif Unaldi

Setting up the BBS system enabling the communication of two persons over telephone lines when he was a student at the Physics Department at the Bosphorus University, Atıf Unaldı established the first Internet connection in Turkey. He achieved a “first of its kind” type project again in Turkey by making an Internet and information program at Radio D (Radio Club) named “Farenin Kuyrugu” (The Tail of the Mouse) between 1992-1994. In 1994, he prepared, presented and produced a nightly live show,”RadyoNet”, appearing five weekdays on Kanal D. This was the first program consisted of live computer pictures from beginning to end. Atıf Unaldı was the General Director of the first Internet server in Turkey, Anadolu.Net, between 1994-1996. Being the supervisor of the World Air Games I in 1996 and 1997, he registered the sportsmen into the games over the Internet and Intranet. In 1998, he also became the Internet supervisor of the Sabah Group, and worked as a consultant in the project to sell Sabah Kitapları (Sabah Books) over the Internet. In the same year, he continued to write at his column (Yeni Ufuklar-New Horizons) in the .Net magazine, which was a publication of the Milliyet Group. In 1999, he was appointed as the webmaster in Ihlas.Net, and he also designed and administered it. In the very same year, he wrote at a column in an IT magazine, Pcweek of the Sabah Group. In the meantime, founding a web-design company, Artmedya, Unaldı prepared an Internet magazine talk show program for BRT, GeceNet, which he presented with Romina Ozipekci. Later, continuing to write in his column in the magazine, Canteen of the Aksam Group, Atıf Unaldı gave web-design lectures in the Ceramic Department of the IU. Leaving his position in Canteen upon the establishment of the Interporbil Group, Unaldı has been a columnist in the economy magazine, EkoTimes. At the moment, Atıf Unaldı is the columnist in the Computerlife magazine. He has been also a columnist in Finansal Forum newspaper every Wednesday. Being the brand consultant of Buybye.com, Unaldi produced and presented a programme, TRON, in Technology Channel. As of December 2004, becoming the IT Director of Star Media Group, Unaldi carried out the editorship of STARTEK supplement of Star newspaper. Currently being the Internet Director of Kanal D and Star Tv, Unaldi also produces the Technorock programme in Rock Fm. Being one of the founders of the group called Sitebuilders supported by Microsoft, Unaldı has been organising conferences, seminars and panels concerning “Web-design”, “mobile Internet”, “e-trade” and “advertisement in the Internet” with the group. The group has been successfully providing the persons and organisations with its free educational studies. Published Books 2006 Netizen ( Internet Dictionary ) The contests he participated as a juryman: 2002 - Altın Örümcek Web Contest 2003 - Altın Örümcek Web Contest 2004 - Grafi2000 Flash Animation Contest 2004 - Altın Örümcek Web Contest 2005 - Altın Örümcek Web Contest 2006 - Web Marketing Assotion - Web Awards His published articles: The Structuring of the Internet in the Information Society of Turkey, Yeni Turkiye Dergisi (The New Turkey Magazine), March 1998 Web-design criteria, Yıldız Technical University Publication, 1994 Conferences, Seminars and Professional Activites: 1999 - Informing the sitebuilders and e-trade and web-design seminars in Microsoft headquarters (Istanbul) 1999 - Web-design, e-trade, Media Technologies seminars within Microsoft (Ankara, Istanbul, Izmir, Konya, Antalya) 2000 - e-trade seminars within Kosgeb (Ankara) 2000 - e-trade seminars in the Fatih University (Ankara) 2000 - The Bilgi University Internet seminars (Speakers: Microsoft Turkey General Director Sureyya Ciliv, Atıf Unaldı) 2000 - Within the framework of the IT 2000 activities, e-trade and web design seminars (Istanbul) 2003 - PRCI Turkiye (Istanbul) 2003 - Wireless Forum ( İstanbul) 2003 - ODTU ( Ankara ) 2003 - Mobiliz.biz ( İstanbul ) 2004 - PRCI ( İstanbul) The softwares he translated: 1996 - Windows Commander 2000 - Babylon Internet Dictionary 2002 - Sitepublisher Softwares: 1992 - The installation of two radio automation systems (Radyo Kulup and Radyo C) (1995) 1994 - The software of two computer programs (Crossword and Puzzle) which were played with the participation of the television audience at Kanal 6 television. 1996 - The Turkish version of a program called Windows Commander 1998 - A computer software enabling the automation of the TV advertisement department The organisations he is the member of: WSP (Web Standards Project) A global organisation Sitebuilders Microsoft ASP Guilt A world organisation Isoc (Internet Society) A world organisation Mobiliz.biz Mobile Advertising Platform CehTURK