Bir süredir ülke gündeminin ciddi anlamda teknolojiye döndüğünü görüyorum. Turkcell’in yeni arama motorundan, milli otomobil çalışmaları hatta Kosgeb’in desteklerinin arasında ‘uzay taşımacılığı’ olması hep bu amaca giden yollar.

Bu hafta neredeyse 15-20 yıldır düzeltilmeyi bekleyen ve artık aciliyeti olan konuları genel başlıklar olarak yazmak istiyorum.

İlk başlığımız ulaşım

Bu başlığı aslında ikiye ayırmak lazım. İlk kısmı milli otomobil. Bu konuda bir çok yazı okuyup, uzmanı dineleme şansına sahip oldum. Hemen hepsi 2019 yılına kadar bir ekosistemin oluşturulmasını imkansız buluyor.

Steve Jobs’ın bu konuda çok güzel bir lafı var. ‘Eğer bir gelişmeye hızlanarak yetişemiyorsanız, sıçrayarak üzerinden atlamanız gerekir’ diyor. Otomotiv sektörüne yetişemiyorsak zorlamak yerine Dubai’nin de çalışmalarına başladığı, insan taşıyan drone’ların üretimine başlamak ve buna uygun altyapıyı hazırlamak daha kolay olabilir.

Karsan aracılığı ile giden elektrikli araç ve ticari araç pazarına devam edip bir yandan da asıl planımızı drone üretimi ve mevzuatı üzerine kurgularsak Jobs’ın bahsettiği sıçramayı biz de gerçekleştirmiş oluruz.

İkinci başlığımız ise uzaya öncelikle uydu devamında ise insan taşımacılığı. Yaklaşık üç yıldır yaptığım bütün konuşmalarda bu konunun önemine ve Jeff Bezos, Elon Musk, Sir Richard Branson’ın çalışmalarını anlatıyorum. Ne yazık ki bu konuda hiçbir tecrübemiz yok. Bu nedenle bu konudaki çalışmaları Elon Musk’ın izinden giderek elde etmek durumunda gibi görünüyoruz.Ancak Musk’ın elindeki know-how NASA’dan kaynaklı. Bizimle paylaşma ihtimali yok. Ancak Rusya’da bu konuda ciddi bilgi sahibi ve ticari amaçla know-how verebilecek bilim adamları ve oluşumlar var.

Eğitim

Hasan Celal Güzel’in Milli Eğitim Bakanı olduğu günlerden bu yana Anadolu Liseleri’nin kaldırılması söz konusu oldu. Ben hep aksini düşündüm. Aziz Sancar ve son raporu ile Tüsiad STEM’in önemine vurgu yapıyor. Bunu dünya standartlarında gerçekleştirecek kurumlar Anadolu Liseleridir. Bu nedenle eğitim kalitelerini eski haline acilen getirmek gerektiğini düşünüyorum.

İkinci önemli konu ise özellikle teknoloji liderleri arasında son derece yaygın bir eğitim şekli olan Montessori’nin Türkiye’de de Milli Eğitim Bakanlığı aracılığı ile resmi şeklide yaygınlaşmasının sağlanması.

Belki erken ama uzun vadede üniversitelerin öğrencilerini kendilerinin seçmesinin sağlanmasının da son derece elzem olduğunu düşünüyorum.

İnternet

5651’in kaldırılması, erişim yasaklarının kaldırılması şart. İnternet içeriği ile ilgili nasıl savaşılacağını biliyor ve her olayı kendi özel durumunda incelemek gerekiyor. booking.com‘un yaşadıkları ile wikipedia’nın başına gelenler çok farklı. Wikipedia’da Türkçe moderasyon yapanların çok büyük hatalar yaptığını ve içeriğin çok az kalmasına sebep olduklarını düşünüyorum. Bu yönetimsel sorun Jimmy Wales ile mutlaka konuşulmalı. Daha önce yaşanan sorunları ve bulunan çözümleri bilen bir olarak bu sorunun artık kökünden çözülmesi gerektiğini düşünüyorum.

booking.com sorununa hiç girmiyorum. Zira bu sorun paypal.com sorunu gibi bir mevzuat sorunu. Mevzuatımızı değiştirmemiz şart.

AR-GE

Hergün yeni bir ar-ge merkezinin açıldığı bilgisi geliyor. Umutlanıyoruz. Ancak açıkcası merkez açan şirketlerin isimlerine baktığımda ar-ge yapmalarının pek de elzem olmadığını görüyorum. Bu da beni üzüyor. Burada ciddi bir denetimin olması gerektiğini düşünüyorum.

Teknoloji teşvikleri

Call center’lara devlet teşviki verilmesi ve bu konudaki düşüncelerimi daha önce yazmıştım. Ben bu teşvikin Türkçe ve yabancı dil öğrenimi de dahil bir çok açıdan önemli olduğunu düşünüyorum. Bu teşviğin devam etmesi, yeni alanların açılması gerektiği görüşündeyim. Bir süredir Türkiye’nin dışardan gelen veri trafiğinde açık verdiği söyleniliyordu. Bu konuda çözüm arama motoru değil, CDN’lere verilecek olan teşviktir. Data center oluşturamıyorsak ve veri hub’ı olamıyorsak yöntem Türkiye’ye giren tekrar eden veriyi ortadan kaldırmak.

Kendimize yol ararken acil halledilmesi gereken bu konuları çözmemiz şart. Son dönemde tasarım, ar-ge konularında güçlü olduğumuzu iddia eden çok kişi ile karşılaşıyorum. Bence bu da tersine göç gibi gerçekleşmeyecek romantik bir hayalden başka birşey değildir.