Decentralization

Her gün bir sürü yeni teknoloji duyuyoruz. Her gün bir çok teknoloji problemi yaşıyoruz. Her gün yeni duyduğumuz teknolojilerin ne işe yarayacağını sorup duruyoruz. İşte bütün bu soruların hepsinin cevabı decentralization.
Geçen hafta olan ve etkisini hala yitirmeyen Cambridge Analitica’nın büyük veriyi Facebook hesaplarından çekmesi olayını sanıyorum herkes hatırlıyordur. Şimdi hep beraber soruna bir de mimari açıdan bakalım. Facebook, twitter, linkedin, youtube, google, hatta Mark’la olay hakkında basın üzerinden ağız dalaşına giren Tim Cook’un yönettiği Apple… Bütün bu yapıların hepsi ortada bir veri tabanı, etrafında bir yazılımın olduğu bir mimariye sahiptir.
Bu mimari veri tabanlarının ortaya çıkması ile birlikte yaygın olan bir yapıdır. Bu yapının en önemli sebebi kaynakların en efektif şekilde kullanılması isteğidir. Bütün veri bir yerde olursa, depolanması, erişimi, indekslenmesi ve oradan sonuç getirilmesi kolay olacaktır. Bu mimari internet öncesi dünyaya ait bir mimaridir.
İnternet, birbirine bağlı bilgisayarların, bu bağlarının hiçbir şekilde kurulamamasını sağlamak amacı ile yapılmış askeri bir projedir. Amaç, örümceklerin ördüğü ağ gibi bir yapı üzerine bütün bilgisayar yapılandırmasını sağlayarak dışardan bilgisayarlara ve/veya ağa gelecek her türlü zararın minimum etki bırakmasını sağlamaktır.
İnternet öncesi dönemde düz solucan şeklinde bir ağ yapısı kullanıldığından bağlantılar çok önem kazanıyordu. Bu dönemde ağın ortasındaki iki bilgisayarın bağlantıları kopması halinde iki farklı ağ oluşuyor, bu nedenle de ağın yapısı bozulmuş oluyordu.
Bu soruna askeri anlamda bulunan çözüm networkü, ağ(web) şeklinde yapmaktı… Bu aslında ilk anda teknik bir çözüm gibi görünse de, dünyanın gelecek 30-40 yılını değiştirecek bir fikrin başlangıcıydı. Yapıların merkezinin olmaması o yapıyı güçlendiriyordu.
Daha sonraki dönemlerde internet üzerindeki bütün ağ teknolojilerinde aynı fikrin farklı şekillerde hayat bulduğunu görüyoruz. Hatta bazı olaylar bu fikrin yerleşmesini hızlandırdı.
Bunun en iyi örneği, Clinton’ın seks skandalıdır sanıyorum. Bu dönemi hatırlayanlar puro, oval ofis ve Monica Lewinsky dediğimde hemen neden bahsettiğimi anlayacaklardır. İşte bu dönemde oval ofiste Clinton ve Monica Lewinsky arasında geçen bir konuşma önce dava dosyasına arkasından da basının eline düştü. 100 KB’lik çok ufak bir metin dosyasının, dünya internet tarihinde bir kırılım noktası olacağını bilemeyen CNN bilişim departmanı, metin dosyasını web sunucularının üzerine, insanlar indirebilsin diye koydular. O gün ve sonraki birkaç gün CNN’in sunucularına ulaşmak mümkün olmadı. Milyonlar aynı anda sunuculardan dosyayı almak isteyince sunucular cevap veremez hale geldi. İşte bu web sunucularında merkezi yapının çöküşüydü. Gelecekte CNN bilişim ekibi sunucuları biri daha birleşmemek üzere birbirinden ayırıp, bu tip içerikleri CDN (Content Delivery Network)’lere aldılar. CDN’ler de bir içeriğin merkezi olmayan bir yapı ile ulaşmasının en güzel örneklerinden biri.
Aslında son dönemde dünya bitcoin derken, İsmail Hakkı Polat gibi konunun uzmanları blockchain diyor ya, işte sebebi tamamen bu. Blockchain merkezcil bir doğrulama yerine decentralized bir güvenlik getiriyor. Bu da internet başta olmak üzere bütün alanlarda güvenliğin kökünden değişmesine sebep olacak. Doğru bir anlatım mı bilmiyorum ama, internette blockchain teknolojisinden sonra, bir kapı ve önünde sırada kimliğinin kontrolünü bekleyen binlerce kişi yerine, birbirinin kimliğini bir dakikada doğrulayabilen, bu sayede dolandırıcıyı anında belirleyebilen bir yapıya geçeceğiz. Hatta bitcoin’de işlemci zamanı yiyen konulardan biri de hep kimliğini uzatmaya alışmış bir yapıya aynı zamanda kimlik doğrulama görevinin verilmesinin sistem üzerindeki gecikmeleridir. Diğer altcoinlerde bunun da değiştiğini göreceğiz.
İşin teknolojisi yerine felsefesini merak edenlere önerim, Rus diplomatların dünya üzerinde birçok ülkede sınır dışı edilmelerini söyleyebilirim. Böyle birşey 20-30 yıl önce olsaydı, yeni dünya savaşının haklı gerekçesiydi. Ancak şimdi herkes tebessümle karşıladı. Zira artık bir ülke ile diplomatik bağlantı kurmak için merkeze yakın olmanız gerekmiyor. Zaten kimin neyin merkezi olduğu da bu yeni dünyada belli olmuyor. Gelecek on yılın en etkili fikrinin decentralization olacağını söylemek istiyorum.
Bu mimari hepimizin bütün iş yapma, yönetme hatta öğrenme ve haberleşme şeklini de değiştirecek. Ödeme şeklini ise nasıl değiştireceğini zaten görmeye başladık, değil mi?

Yayınlayan

Atif Unaldi

Setting up the BBS system enabling the communication of two persons over telephone lines when he was a student at the Physics Department at the Bosphorus University, Atıf Unaldı established the first Internet connection in Turkey. He achieved a “first of its kind” type project again in Turkey by making an Internet and information program at Radio D (Radio Club) named “Farenin Kuyrugu” (The Tail of the Mouse) between 1992-1994. In 1994, he prepared, presented and produced a nightly live show,”RadyoNet”, appearing five weekdays on Kanal D. This was the first program consisted of live computer pictures from beginning to end. Atıf Unaldı was the General Director of the first Internet server in Turkey, Anadolu.Net, between 1994-1996. Being the supervisor of the World Air Games I in 1996 and 1997, he registered the sportsmen into the games over the Internet and Intranet. In 1998, he also became the Internet supervisor of the Sabah Group, and worked as a consultant in the project to sell Sabah Kitapları (Sabah Books) over the Internet. In the same year, he continued to write at his column (Yeni Ufuklar-New Horizons) in the .Net magazine, which was a publication of the Milliyet Group. In 1999, he was appointed as the webmaster in Ihlas.Net, and he also designed and administered it. In the very same year, he wrote at a column in an IT magazine, Pcweek of the Sabah Group. In the meantime, founding a web-design company, Artmedya, Unaldı prepared an Internet magazine talk show program for BRT, GeceNet, which he presented with Romina Ozipekci. Later, continuing to write in his column in the magazine, Canteen of the Aksam Group, Atıf Unaldı gave web-design lectures in the Ceramic Department of the IU. Leaving his position in Canteen upon the establishment of the Interporbil Group, Unaldı has been a columnist in the economy magazine, EkoTimes. At the moment, Atıf Unaldı is the columnist in the Computerlife magazine. He has been also a columnist in Finansal Forum newspaper every Wednesday. Being the brand consultant of Buybye.com, Unaldi produced and presented a programme, TRON, in Technology Channel. As of December 2004, becoming the IT Director of Star Media Group, Unaldi carried out the editorship of STARTEK supplement of Star newspaper. Currently being the Internet Director of Kanal D and Star Tv, Unaldi also produces the Technorock programme in Rock Fm. Being one of the founders of the group called Sitebuilders supported by Microsoft, Unaldı has been organising conferences, seminars and panels concerning “Web-design”, “mobile Internet”, “e-trade” and “advertisement in the Internet” with the group. The group has been successfully providing the persons and organisations with its free educational studies. Published Books 2006 Netizen ( Internet Dictionary ) The contests he participated as a juryman: 2002 - Altın Örümcek Web Contest 2003 - Altın Örümcek Web Contest 2004 - Grafi2000 Flash Animation Contest 2004 - Altın Örümcek Web Contest 2005 - Altın Örümcek Web Contest 2006 - Web Marketing Assotion - Web Awards His published articles: The Structuring of the Internet in the Information Society of Turkey, Yeni Turkiye Dergisi (The New Turkey Magazine), March 1998 Web-design criteria, Yıldız Technical University Publication, 1994 Conferences, Seminars and Professional Activites: 1999 - Informing the sitebuilders and e-trade and web-design seminars in Microsoft headquarters (Istanbul) 1999 - Web-design, e-trade, Media Technologies seminars within Microsoft (Ankara, Istanbul, Izmir, Konya, Antalya) 2000 - e-trade seminars within Kosgeb (Ankara) 2000 - e-trade seminars in the Fatih University (Ankara) 2000 - The Bilgi University Internet seminars (Speakers: Microsoft Turkey General Director Sureyya Ciliv, Atıf Unaldı) 2000 - Within the framework of the IT 2000 activities, e-trade and web design seminars (Istanbul) 2003 - PRCI Turkiye (Istanbul) 2003 - Wireless Forum ( İstanbul) 2003 - ODTU ( Ankara ) 2003 - Mobiliz.biz ( İstanbul ) 2004 - PRCI ( İstanbul) The softwares he translated: 1996 - Windows Commander 2000 - Babylon Internet Dictionary 2002 - Sitepublisher Softwares: 1992 - The installation of two radio automation systems (Radyo Kulup and Radyo C) (1995) 1994 - The software of two computer programs (Crossword and Puzzle) which were played with the participation of the television audience at Kanal 6 television. 1996 - The Turkish version of a program called Windows Commander 1998 - A computer software enabling the automation of the TV advertisement department The organisations he is the member of: WSP (Web Standards Project) A global organisation Sitebuilders Microsoft ASP Guilt A world organisation Isoc (Internet Society) A world organisation Mobiliz.biz Mobile Advertising Platform CehTURK