Strateji, veri ve Obase

Bu hafta perakende sektörü açısından oldukça önemli bir organizasyona davetliydim. İş zekası çözümlerinin dikkat çeken markası Microstrategy’nin sempozyumunda, Obase’in CEO’su Dr. Bülent Bal’ı dinlerken bir süre önce benden eğitim isteyen bir holdingin problemi aklıma geldi. Kurum bilgi işlem departmanında özellikle büyük veriyi spreadsheetlere aktarıp buradan analiz araçları ile işleme çalışıyordu. 500bin satırdan oluşan veriyi bu şekilde yorumlamaya çalışmak bana çok garip gelmişti. Veriyi analiz etmek için spreadsheet kullanmak, çok ilkel görünmüştü. Bülent bey de sunumunda özellikle bu konudan bahsetti. Şirketlerin yüzde 66’sı iş zekası içeriklerinin yüzde 50’sinden fazlasını spreadsheetlerde tutuyormuş. Bu 2018 yılı için gerçekten çok kötü bir rakam. Tam bir ilkellik.
Tabii bu şirketlerin çoğunda veri farklı yerlerde depolandığı için birbirleri ile ilişkilendirilmesi de sorun oluyormuş. Bunlar için iptidai çözümler üretilebilir ama bu çözümlerin çoğu dijitalleşme sürecinde büyük ihtimalle elemine ediliyor. Bu yüzden ben dijital dönüşüm yoluna çıkmadan ciddi bir planlama yapmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Stratejik olarak doğru planlanmamış bir dijital dönüşüm projesi, dünyanın en iyi çözümüne sahip olsa bile başarılı olma ihtimali yok. Daha açık söylemek gerekirse, dijital dönüşümde rakiplerin bu işi yaptığı şirketi bulup ondan direkt yardım almak işe yarayacak bir çözüm değildir. Bu tembelce yaklaşım size çözüm değil risk yaratır. Obase CEO’su Dr. Bülent Dal ise yaptığı konuşmada, işletmelerin elindeki verinin çok azını, hatta %20’sini karar verme süreçlerinde kullandığından bahsetti. Bülent bey stratejinin ve planlamasının arkasından kurumların Chief Data Officer (Veriden Sorumlu Genel Müdür) ve Chief Digital Officer (Dijital İşlerden Sorumlu Genel Müdür) ünvanlarına sahip yöneticilerin bulunması gerektiğini, bu kişilerin kurumu dönüştürecek olan veri omurgası (data backbone) ve dijital deneyimleri yaratmaları gerektiğini söylüyor. Dijital dönüşümle birlikte gelen yeni meslekleri “Veri madenciliği, iş zekası uzmanlığı, veri mühendisliği, kompleks süreç yöneticiliğinin yanı sıra şirketlerde ‘Dijital Dönüşüm’, ‘Süreç Mimarisi’, ‘Kompleks Süreç Yönetimi’, ‘Akıllı Süreç Yönetimi’, ‘Operasyonel Mükemmellik’ gibi departmanlara da ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Bülent bey dijitalleşmeyi, makine öğrenmeyi, yapay zekayı konuştuğumuz bu dönüşümde insan faktörünün unutulmaması gerektiğinin altını çiziyor. Teknolojik alt yapı yatırımlarının, insan kaynağı yatırımı ile paralel sürdürülmesi ve tüm dönüşüm projelerinin iş kullanıcıları ve teknik kullanıcılarla şekillendirilmesine dikkat çekiyor. Ne de olsa dijital dönüşüm projeleri tüm birimlerin beraber hareket etmesini, katkı sağlamasını gerektiren bir süreç.
Dijital dönüşümün şüphesiz en önemli kısmı elimizdeki büyük veri. Çoğunlukla tamamını analiz edemediğimiz bu verinin artık anlık düzenlenmesi ve karar süreçlerine entegre edilmesi çok önemli. Bunun için çoğunlukla iş zekası ürünlerini kullanıyoruz. Ancak ne yazık ki, bu ürünlerin veri konusunda profesyonel olmayan kullanıcılar tarafından kullanılması şu aşamada zor görünüyor. Bu IK tarafında yeni dönüşümlere sebep olacak. Yani iş zekası yazılımlarını kullanmayı bilmeyen orta kademe yöneticilerin gelecek on yılda iş bulması çok zor olacak gibi görünüyor.
Her ne kadar yapay zekanın üst düzey yöneticilerin yerini alacağı söylense de Bülent bey bu konuda da oldukça isabetli olduğunu düşündüğüm bir öngörüde bulundu. Sanıyorum üst düzey yöneticilerin yapay zeka ile sınavları birbirinin yerini almaktan ziyade, yapay zekayı karar alma süreçlerinde kullanmayı bilmeyen üst düzey yöneticilerin gelecekte bir yerde iş bulmasının zor olacağı yolunda.
Bu arada Dr. Bülen Dal bir de önümüze gelen bir soruna dikkat çekti. Hepimiz verinin görselleşmesinin, onu anlama ve işleme süreçlerimizi hızlandıracağını zannediyoruz, ancak bazı tecrübeler, bazen bir resmin binlerce kelimenin yerini tutmadığını gösterdiğini anlattı. Dijital dönüşüm sürecinde bu tip know-how’ın ne kadar önemli olduğunu herhalde bir daha söylemeye gerek yok.
Bunun dışında dijital dönüşüm sürecinde, yapısal olmayan verilerin analiz için kullanılmasında zorluklar yaşanıyormuş. Bu beni 30 yıl önceye götürdü. O zaman da yapısal olmayan verileri depolamakta, sonra aramakta zorluk çekiyorduk. Şimdi bunlar sorun olmaktn çıktı. Muhtemelen yapay zeka da gelecekte bu sorunun ortadan kalkmasını sağlayacak.
Veri ile uğraşmaya, onu düzenlemeye devam ediyoruz. Peki üzerimize gelen bu veri dalgasının altından sağ çıkabilmek için stratejiler üretebiliyor muyuz? Benim bu toplantının ardından aklımda kalan en önemli soru iste tam da bu!

Yayınlayan

Atif Unaldi

Setting up the BBS system enabling the communication of two persons over telephone lines when he was a student at the Physics Department at the Bosphorus University, Atıf Unaldı established the first Internet connection in Turkey. He achieved a “first of its kind” type project again in Turkey by making an Internet and information program at Radio D (Radio Club) named “Farenin Kuyrugu” (The Tail of the Mouse) between 1992-1994. In 1994, he prepared, presented and produced a nightly live show,”RadyoNet”, appearing five weekdays on Kanal D. This was the first program consisted of live computer pictures from beginning to end. Atıf Unaldı was the General Director of the first Internet server in Turkey, Anadolu.Net, between 1994-1996. Being the supervisor of the World Air Games I in 1996 and 1997, he registered the sportsmen into the games over the Internet and Intranet. In 1998, he also became the Internet supervisor of the Sabah Group, and worked as a consultant in the project to sell Sabah Kitapları (Sabah Books) over the Internet. In the same year, he continued to write at his column (Yeni Ufuklar-New Horizons) in the .Net magazine, which was a publication of the Milliyet Group. In 1999, he was appointed as the webmaster in Ihlas.Net, and he also designed and administered it. In the very same year, he wrote at a column in an IT magazine, Pcweek of the Sabah Group. In the meantime, founding a web-design company, Artmedya, Unaldı prepared an Internet magazine talk show program for BRT, GeceNet, which he presented with Romina Ozipekci. Later, continuing to write in his column in the magazine, Canteen of the Aksam Group, Atıf Unaldı gave web-design lectures in the Ceramic Department of the IU. Leaving his position in Canteen upon the establishment of the Interporbil Group, Unaldı has been a columnist in the economy magazine, EkoTimes. At the moment, Atıf Unaldı is the columnist in the Computerlife magazine. He has been also a columnist in Finansal Forum newspaper every Wednesday. Being the brand consultant of Buybye.com, Unaldi produced and presented a programme, TRON, in Technology Channel. As of December 2004, becoming the IT Director of Star Media Group, Unaldi carried out the editorship of STARTEK supplement of Star newspaper. Currently being the Internet Director of Kanal D and Star Tv, Unaldi also produces the Technorock programme in Rock Fm. Being one of the founders of the group called Sitebuilders supported by Microsoft, Unaldı has been organising conferences, seminars and panels concerning “Web-design”, “mobile Internet”, “e-trade” and “advertisement in the Internet” with the group. The group has been successfully providing the persons and organisations with its free educational studies. Published Books 2006 Netizen ( Internet Dictionary ) The contests he participated as a juryman: 2002 - Altın Örümcek Web Contest 2003 - Altın Örümcek Web Contest 2004 - Grafi2000 Flash Animation Contest 2004 - Altın Örümcek Web Contest 2005 - Altın Örümcek Web Contest 2006 - Web Marketing Assotion - Web Awards His published articles: The Structuring of the Internet in the Information Society of Turkey, Yeni Turkiye Dergisi (The New Turkey Magazine), March 1998 Web-design criteria, Yıldız Technical University Publication, 1994 Conferences, Seminars and Professional Activites: 1999 - Informing the sitebuilders and e-trade and web-design seminars in Microsoft headquarters (Istanbul) 1999 - Web-design, e-trade, Media Technologies seminars within Microsoft (Ankara, Istanbul, Izmir, Konya, Antalya) 2000 - e-trade seminars within Kosgeb (Ankara) 2000 - e-trade seminars in the Fatih University (Ankara) 2000 - The Bilgi University Internet seminars (Speakers: Microsoft Turkey General Director Sureyya Ciliv, Atıf Unaldı) 2000 - Within the framework of the IT 2000 activities, e-trade and web design seminars (Istanbul) 2003 - PRCI Turkiye (Istanbul) 2003 - Wireless Forum ( İstanbul) 2003 - ODTU ( Ankara ) 2003 - Mobiliz.biz ( İstanbul ) 2004 - PRCI ( İstanbul) The softwares he translated: 1996 - Windows Commander 2000 - Babylon Internet Dictionary 2002 - Sitepublisher Softwares: 1992 - The installation of two radio automation systems (Radyo Kulup and Radyo C) (1995) 1994 - The software of two computer programs (Crossword and Puzzle) which were played with the participation of the television audience at Kanal 6 television. 1996 - The Turkish version of a program called Windows Commander 1998 - A computer software enabling the automation of the TV advertisement department The organisations he is the member of: WSP (Web Standards Project) A global organisation Sitebuilders Microsoft ASP Guilt A world organisation Isoc (Internet Society) A world organisation Mobiliz.biz Mobile Advertising Platform CehTURK